Chuyên gia Đài ABC chỉ ra thách thức lớn nhất khi đài phát thanh sản xuất Podcast

Bên lề hội thảo quốc tế Podcast: Đại lộ sáng tạo cho phát thanh trong kỷ nguyên số, trong khuôn khổ Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - Quảng Ninh 2026, bà Justine Kelly – Quản lý Nội dung Âm thanh và Chiến lược tại đài ABC có chia sẻ với PV Báo Điện tử VTC News về những thay đổi cốt lõi trong tư duy sản xuất âm thanh số.

Theo bà, trong kỷ nguyên Podcast, người làm nội dung không còn “đọc bản tin” mà cần trò chuyện như với một người bạn, lấy câu chuyện và cảm xúc làm trung tâm để giữ chân khán giả.

- Theo bà, khi chuyển từ phát thanh truyền thống sang Podcast, sự thay đổi cốt lõi trong tư duy sản xuất nội dung là gì?

Theo tôi, thay đổi lớn nhất là chuyển từ tư duy “phát sóng theo lịch” sang “nội dung nghe theo nhu cầu”. Phát thanh truyền thống gắn với khung giờ cố định và phục vụ đông đảo công chúng, còn Podcast thì đi theo hướng hoàn toàn khác. Làm Podcast phải bắt đầu từ việc xác định rõ đối tượng người nghe, cho phép người làm nội dung đi sâu vào những chủ đề ngách mà phát thanh khó thực hiện, cả về thể loại lẫn nội dung, người nghe có thể nghe vào bất cứ lúc nào họ muốn.

Người sản xuất không còn đặt câu hỏi “Chương trình này phát vào khung giờ nào?” hay “Thời lượng bao nhiêu?”, mà thay vào đó là “Nội dung này dành cho ai và vì sao họ muốn nghe?”. Cách nghĩ này kéo theo sự thay đổi ở mọi khâu: từ giọng điệu, độ dài, cấu trúc, nhịp kể, cho đến cách đánh giá hiệu quả.

- Trong quá trình chuyển đổi sang Podcast, các đài phát thanh phải đối mặt với những thách thức lớn nào?

Về tư duy và văn hóa làm nghề, khó khăn lớn nhất là phải từ bỏ những gì quen làm từ trước, tức là làm nội dung phục vụ phát sóng truyền thống. Điều này đặc biệt khó với các cơ quan lâu năm. Họ cần chấp nhận thay đổi, từ cách làm chương trình cho đến “chất giọng” đặc trưng của đài.

Thách thức lớn thứ hai là ngân sách. Để sản xuất Podcast, cần có thêm nguồn lực tài chính hoặc phải tái phân bổ ngân sách hiện có, điều này rất khó đối với bất kỳ tổ chức nào. Đồng thời, cũng cần chấp nhận cắt giảm hoặc dừng một số nội dung phát thanh trước đây để dành nguồn lực cho cái mới.

- Từ kinh nghiệm của Đài ABC, quá trình chuyển đổi từ phát thanh truyền thống sang nền tảng âm thanh số được thực hiện ra sao?

Quá trình chuyển đổi của Đài ABC sang Podcast và âm thanh số diễn ra dần dần trong nhiều năm, bắt đầu từ hơn một thập kỷ trước. Ban đầu, các chương trình tự làm và tự đưa nội dung của mình lên các nền tảng Podcast, chứ chưa có sự thống nhất trong toàn tổ chức.

Theo thời gian, mọi thứ được phối hợp tốt hơn, nhiều bộ phận trong ABC cùng tham gia sản xuất Podcast gốc và bắt đầu có cách làm chung về nội dung cũng như phân phối. Năm 2017, ABC ra mắt ứng dụng riêng, tập hợp toàn bộ nội dung âm thanh của tổ chức (phát thanh trực tiếp, podcast và sách nói) vào một nền tảng. Đến nay, ABC đã có một chiến lược podcast thống nhất và cách làm đồng bộ trên toàn hệ thống. 

- Từ thực tiễn đó, các đài quốc gia như VOV có thể học hỏi điều gì để phát triển Podcast hiệu quả?

Điều đầu tiên là cần chiến lược chung cho toàn đơn vị. Khi có định hướng rõ ràng, bước tiếp theo là mạnh dạn thử nghiệm. Hãy thử nhiều thể loại, cách thể hiện khác nhau để xem điều gì phù hợp với khán giả trong nước.

Tại ABC, những bước tiến lớn nhất đến từ việc chấp nhận rằng không phải lúc nào cũng làm đúng ngay từ đầu, và sẵn sàng thử nhiều cách làm khác nhau, từ nội dung, giọng điệu cho đến người dẫn.

Một điều quan trọng nữa là phải bắt đầu từ nhu cầu của người nghe, chứ không phải từ cách tổ chức nội bộ. Podcast hiệu quả nhất khi được thiết kế dựa trên cách người nghe thực sự tiếp cận và những giá trị họ quan tâm.

Cuối cùng, cần tạo điều kiện cho cho những người làm nội dung mới, những ý tưởng mới. Các đài phát thanh công có lợi thế đặc biệt vì đã có uy tín, có đội ngũ và có sứ mệnh phục vụ công chúng rõ ràng.

- Trong bối cảnh thính giả thay đổi thói quen nghe, bà đánh giá vai trò của podcast đối với việc kết nối công chúng ra sao?

Chúng ta biết rằng thính giả đang chuyển sang nghe các chương trình theo nhu cầu và nghe Podcast nhiều hơn. Vì vậy, Podcast có thể giúp tăng cường đáng kể sự kết nối giữa người nghe và đài phát thanh. Đơn giản là mình có mặt đúng nơi khán giả đang có, nhất là với người trẻ và những người quen dùng nền tảng số.

- Với những đơn vị còn e ngại đổi mới, bà có lời khuyên gì khi bước vào lĩnh vực Podcast? 

Rủi ro lớn nhất chính là không thay đổi, không làm Podcast. Hãy bắt đầu thử, nếu không hiệu quả thì dừng lại và chuyển sang dự án khác. Trường hợp xấu nhất là không thu hút được người nghe, khi đó có thể dừng sản xuất.

Hãy thử nghiệm để xem thính giả của mình thực sự quan tâm đến điều gì. Lời khuyên của tôi là bắt đầu từ quy mô nhỏ, xác định rõ mình đang thử nghiệm điều gì và chấp nhận rằng không phải dự án nào cũng cần mở rộng. Một số Podcast thành công nhất của ABC ban đầu chỉ là những thử nghiệm nhỏ, ít rủi ro.

- Thành công của hội thảo do VOV tổ chức có thể mở ra những cơ hội hợp tác nào trong sản xuất podcast khu vực?

Những dịp như thế này rất thuận lợi để hợp tác sản xuất chung, chia sẻ cách làm và trao đổi kỹ năng. Trong bối cảnh ngân sách của các đơn vị đều hạn chế, hợp tác càng trở nên quan trọng hơn.

Khi các đơn vị tìm được tiếng nói chung trong một câu chuyện hoặc một chuỗi nội dung, họ hoàn toàn có thể hợp tác sản xuất. Việc chia sẻ ý tưởng, kinh nghiệm và nguồn lực sẽ giúp tạo ra những sản phẩm chất lượng hơn, đồng thời đưa các câu chuyện vượt ra ngoài phạm vi một quốc gia.

- Xin cảm ơn bà!