Thỏa thuận thương mại EU–Mỹ 'đóng băng' sau khi ông Trump áp thuế vì Greenland

Việc Nghị viện châu Âu xác nhận không phê chuẩn thỏa thuận - được ký giữa ông Trump và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen vào tháng 7/2025 - đã phủ bóng đen lên thỏa thuận đình chiến thương mại vốn giúp ngăn chặn nguy cơ leo thang căng thẳng thuế quan toàn diện giữa hai bờ Đại Tây Dương.

Tuyên bố trực tuyến, ông Manfred Weber, Chủ tịch Nhóm Nhân dân châu Âu (EPP) - lực lượng chính trị lớn nhất tại Nghị viện châu Âu - cho biết căng thẳng leo thang giữa Mỹ và EU khiến Quốc hội không thể bỏ phiếu thông qua hiệp định này.

“EPP ủng hộ thỏa thuận thương mại EU-Mỹ, nhưng trước các đe dọa của ông Donald Trump liên quan tới Greenland, việc phê chuẩn là không thể ở thời điểm hiện tại. Mức thuế 0% đối với hàng hóa Mỹ cần phải được tạm dừng", ông Weber viết.

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ áp thuế 15% đối với hàng nhập khẩu từ EU, đổi lại EU không đánh thuế lên hàng hóa xuất khẩu từ Mỹ - nhượng bộ lớn nhằm tránh các biện pháp thuế trừng phạt nặng nề hơn.

Sự đảo chiều chính trị tại Nghị viện châu Âu

Trước đó, các nhóm trung tả S&D, trung dung Renew và đảng Xanh thúc đẩy “tạm dừng chiến lược” đối với thỏa thuận. Riêng EPP - đảng của bà von der Leyen - vẫn phản đối việc đóng băng cho tới khi ông Trump gia tăng sức ép bằng thuế quan liên quan đến Greenland.

Các nghị sĩ EU dự kiến sẽ chính thức xác nhận việc đóng băng thỏa thuận trong cuộc họp tuần tới.

Bà Karin Karlsbro, nghị sĩ Thụy Điển thuộc nhóm Renew và là điều phối viên về thương mại, cho biết EU không loại trừ khả năng áp thuế trả đũa hoặc kích hoạt Công cụ Chống Cưỡng ép (Anti-Coercion Instrument) - thường được gọi là “bazooka thương mại” của EU.

Công cụ này cho phép EU triển khai nhiều biện pháp trừng phạt mạnh, gồm: Hạn chế đầu tư; cấm tiếp cận các gói mua sắm công; giới hạn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Dù Nghị viện châu Âu kêu gọi hành động, quyết định kích hoạt “bazooka” vẫn thuộc về Ủy ban châu Âu và cần sự ủng hộ của đa số các nước thành viên - điều không hề dễ dàng khi nội bộ EU còn chia rẽ về mức độ phản ứng với Washington.

Hôm 17/1, ông Trump tuyên bố áp thêm 10% thuế đối với các nước châu Âu đã điều quân tới Greenland trong tuần này. Mức thuế sẽ tăng lên 25% từ ngày 1/6 và chỉ được dỡ bỏ khi Mỹ đạt “thỏa thuận mua lại hoàn toàn Greenland”.

Các nhà lãnh đạo châu Âu phản ứng dữ dội, khẳng định việc triển khai quân tới Greenland nhằm đáp trả các lo ngại an ninh do chính ông Trump nêu ra, liên quan đến Nga và Trung Quốc.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cảnh báo rằng các biện pháp thuế mới của Mỹ sẽ vấp phải “một phản ứng chung” từ phía châu Âu.

EU cảnh báo nguy cơ “vòng xoáy leo thang nguy hiểm”

Liên minh Châu Âu (EU) cùng ngày cảnh báo nguy cơ rơi vào “vòng xoáy leo thang nguy hiểm” sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp dụng các mức thuế ngày càng cao đối với các đồng minh châu Âu, cho đến khi Mỹ được phép mua Greenland.

Trong các bài đăng trên mạng xã hội X, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng Châu Âu Antonio Costa nhấn mạnh rằng việc sử dụng thuế quan sẽ làm tổn hại nghiêm trọng quan hệ xuyên Đại Tây Dương.

Trong khi đó, Đại diện cấp cao của EU về chính sách đối ngoại và an ninh, bà Kaja Kallas, cho rằng thuế quan sẽ gây tổn hại đến sự thịnh vượng của cả châu Âu lẫn Mỹ, đồng thời khiến EU bị phân tâm khỏi “nhiệm vụ cốt lõi” là chấm dứt chiến sự tại Ukraine.

Trước diễn biến căng thẳng, các đại sứ của 27 quốc gia thành viên EU sẽ nhóm họp khẩn cấp vào Chủ nhật để thảo luận phản ứng chung trước lời đe dọa áp thuế từ phía Mỹ.