Tàu chở hàng xuyên Đại Tây Dương hoàn toàn bằng năng lượng xanh

Công ty Pháp Vela dự kiến vận hành tuyến vận tải giữa Pháp và Mỹ bằng tàu trimaran chạy hoàn toàn bằng năng lượng xanh. Tàu dài 67 m, rộng 25 m, có thể chở hơn 400 tấn hàng hóa. 

Tàu sử dụng buồm cao 61 m làm lực đẩy chính. Điện năng phục vụ khu sinh hoạt, làm việc và khoang hàng kiểm soát nhiệt độ được cung cấp bởi pin mặt trời và hai máy phát thủy điện.

Theo Vela, tàu có thể đạt tốc độ trung bình khoảng 25 km/h, tương đương tàu container hiện đại. Tàu có thể chở lượng hàng gấp khoảng 5 lần máy bay chở hàng.

Vela định vị phân khúc là các tuyến nhanh hơn đường biển, chậm hơn đường hàng không nhưng phát thải thấp hơn đáng kể so với cả hai. Dự kiến giá cước cũng nằm giữa hai loại hình vận tải truyền thống này.

Giảm phát thải carbon vận tải

Vela phối hợp với đơn vị tư vấn khí hậu Carbone 4 thực hiện đánh giá vòng đời của tàu trimaran, cho thấy lượng phát thải carbon khi vượt Bắc Đại Tây Dương có thể thấp hơn tới 96% so với tàu container truyền thống và thấp hơn tới 99% so với vận tải hàng không.

Ngoài lợi ích khí hậu, tàu buồm cũng có thể giảm tác động tới hệ sinh thái biển. Tàu hàng chạy động cơ có thể tạo ra tiếng ồn trên 190 decibel, lớn hơn cả máy bay phản lực khi cất cánh.

Theo Quỹ Quốc tế Bảo vệ Động vật Hoang dã, ô nhiễm tiếng ồn dưới nước có thể che lấp tín hiệu giao tiếp của cá voi, cá heo và cá, khiến động vật mất phương hướng và ảnh hưởng đến hoạt động săn mồi.

Vela cho biết việc sử dụng buồm giúp “tiếng ồn dưới nước gần như được loại bỏ hoàn toàn”, tàu chỉ dùng động cơ phụ khi di chuyển tốc độ thấp trong cảng nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn.

Dù tốc độ không vượt tàu hàng thông thường, Vela cho rằng thời gian giao hàng vẫn có thể rút ngắn nhờ tối ưu toàn bộ hành trình. Tàu trimaran đi thẳng giữa Mỹ và Pháp, không dừng nhiều cảng để gom đủ hàng như nhiều tuyến vận tải biển hiện nay.

Theo giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập Michael Fernandez-Ferri, tàu chỉ chở khoảng 1/100 so với tàu container truyền thống, giúp rút ngắn thời gian bốc dỡ. Kích thước nhỏ hơn cũng cho phép tàu vào các cảng phụ ít tắc nghẽn, rút ngắn thời gian chờ cập bến.

Dữ liệu gió Bắc Đại Tây Dương cùng thiết kế tàu phù hợp cả gió yếu lẫn gió mạnh sẽ giúp đảm bảo lịch giao hàng.

Vela cho biết toàn bộ quá trình bốc hàng, vượt Đại Tây Dương và dỡ hàng có thể hoàn tất trong khoảng 15 ngày. So với vận tải biển truyền thống, dịch vụ hãng nhanh gấp hai lần ở hành trình sang Mỹ và nhanh gấp bốn lần ở hành trình sang châu Âu. Tuy nhiên, so với vận tải hàng không, dịch vụ của Vela chậm hơn khoảng một tuần.

Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO), ngành vận tải biển hiện chiếm khoảng 3% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu. Năm 2023, các thành viên IMO thống nhất mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào khoảng năm 2050, song quá trình triển khai vẫn gặp nhiều khó khăn do chi phí, công nghệ, hạ tầng và nguồn cung nhiên liệu.

Theo Mayank Agarwal, chuyên gia phân tích dữ liệu hàng hải tại S&P Global, quá trình khử carbon của vận tải biển đối mặt với thách thức về nguồn cung nhiên liệu, chi phí, độ an toàn công nghệ và hệ thống quy định, hạ tầng chưa đồng bộ.

Tuy nhiên, ông cho rằng các biện pháp nâng cao hiệu suất, hành lang nhiên liệu xanh và tàu hybrid hỗ trợ bằng gió có thể “giảm phát thải ngay lập tức và giảm nhu cầu nhiên liệu hóa thạch trong tương lai”.

Hiện có một số giải pháp tàu hybrid hỗ trợ bằng gió được triển khai. Tuy vậy, các chuyên gia cho rằng tàu hàng chỉ sử dụng buồm nhiều khả năng chỉ phục vụ các thị trường ngách, khó thay thế vận tải container đại dương quy mô lớn.

Vela nhấn mạnh họ không cạnh tranh trực tiếp với vận tải biển mà hướng tới thay thế vận tải hàng không cho nhóm hàng giá trị cao nhưng không yêu cầu giao siêu nhanh.

Công ty cho biết đã ký thỏa thuận vận chuyển với tập đoàn dược phẩm Nhật Bản Takeda, đồng thời đang tiếp cận khách hàng trong lĩnh vực dược phẩm, mỹ phẩm cao cấp, thời trang, thực phẩm và đồ uống.

Tàu đầu tiên dự kiến hoàn thành tại nhà máy đóng tàu ở Philippines vào mùa thu năm nay, sau đó chuyển về Pháp chuẩn bị cho chuyến vượt Đại Tây Dương đầu tiên vào tháng 1/2027.

Nếu kế hoạch mở rộng thuận lợi, Vela kỳ vọng sở hữu 5 tàu vào cuối năm 2028, có thể vận chuyển khoảng 48.000 tấn hàng mỗi năm. Con số này vẫn rất nhỏ so với các siêu tàu container hiện nay, vốn có thể chở hơn 240.000 tấn.

CEO Vallon cho rằng ngành logistics toàn cầu đang bước vào giai đoạn thay đổi lớn. “Trong nhiều thập kỷ, chúng ta tối ưu logistics dựa trên giả định nhiên liệu hóa thạch luôn rẻ, sẵn có và ổn định, nhưng điều đó không còn đúng”, ông nói. “Áp lực khí hậu, căng thẳng địa chính trị và biến động năng lượng khiến mô hình hiện tại rất mong manh”.

Ông cho biết công ty hướng tới xây dựng mô hình thương mại toàn cầu bền vững và linh hoạt hơn, “mà không phải hy sinh hiệu suất”.