Những ông đồ trẻ lặng lẽ giữ hồn Tết

Trong không khí xuân, Phố Ông đồ tại Nhà văn hóa Thanh niên (TP.HCM) trở thành điểm hẹn quen thuộc của người dân và du khách. Dưới những tán mai vàng rực rỡ, mùi mực tàu thoang thoảng, hình ảnh các ông đồ cặm cụi bên bàn viết từ lâu đã gắn với ký ức Tết của nhiều người.

Vài năm trở lại đây, Phố Ông đồ không chỉ còn là không gian của những mái đầu bạc phơ, mà còn xuất hiện ngày càng nhiều những ông đồ trẻ đang âm thầm thổi vào nét đẹp truyền thống ấy một làn gió mới.

Khi người trẻ “trao chữ” ngày xuân

Trong dòng người tấp nập đến xin chữ đầu năm, Hoàng Việt (sinh năm 2000, ngụ phường Đức Nhuận, TP.HCM) nổi bật với dáng vẻ điềm đạm, chăm chú bên từng nét bút. Đây đã là năm thứ ba liên tiếp anh tham gia viết chữ tại Phố Ông đồ Nhà văn hóa Thanh niên.

Với Hoàng Việt, mỗi mùa xuân trôi qua là thêm một lần được sống trọn vẹn với đam mê, được “trao con chữ” như cách anh gọi việc viết thư pháp cho người xin chữ.

“Cảm giác vui nhất là khi mình viết xong, trao bức chữ cho người đối diện và thấy họ mỉm cười hài lòng. Có người đứng lại rất lâu để ngắm, có người chụp ảnh, có người cảm ơn rối rít. Những khoảnh khắc đó khiến mình thấy việc viết chữ không chỉ là nghề tay trái, mà còn là sự kết nối”, Hoàng Việt chia sẻ.

So với những mùa Tết trước, theo Hoàng Việt, Phố Ông đồ năm nay có nhiều điểm mới. Không chỉ dừng lại ở giấy đỏ truyền thống, chữ thư pháp còn được viết trên gỗ và nhiều chất liệu khác, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người xin chữ. Câu chữ cũng linh hoạt hơn, được cấu trúc theo nhiều cách mới để bắt kịp hơi thở thời đại, nhưng vẫn giữ được tinh thần văn hóa Việt.

Mỗi năm, nội dung xin chữ lại phản ánh những mong cầu rất riêng của người dân trong thời khắc giao mùa. Hoàng Việt cho biết, các chữ quen thuộc như “An Khang Thịnh Vượng”, “Vạn Sự Như Ý” vẫn luôn được ưa chuộng. Riêng năm Bính Ngọ, chữ “Mã Đáo Thành Công” được nhiều người lựa chọn với mong muốn một năm mới hanh thông, thuận lợi.

Sự khác biệt giữa các thế hệ ông đồ cũng phần nào thể hiện qua cách tiếp cận con chữ. Theo Hoàng Việt, các ông đồ lớn tuổi thường hướng người xin chữ đến những chữ mang ý nghĩa sâu sắc, kinh điển, tránh những câu chữ bị cho là “tầm thường”.

Trong khi đó, các ông đồ trẻ lại có cái nhìn thoáng hơn. Ngoài những chữ gắn với văn hóa truyền thống, họ sẵn sàng viết những từ ngữ vui tai, lạ tai, miễn là vẫn hàm chứa thông điệp tích cực.

“Quan trọng nhất vẫn là ý nghĩa bên trong con chữ và sự phù hợp với người xin. Chữ có thể mới, nhưng tinh thần thì không được mất”, Hoàng Việt nói.

Hành trình đến với thư pháp của Hoàng Việt bắt đầu từ một lần đi xin chữ vào năm 2016. Khi ấy, anh còn là học sinh cấp hai. Trước vẻ đẹp của những nét chữ mềm mại và phong thái điềm tĩnh của người thầy đồ năm ấy, Hoàng Việt nhen nhóm ước muốn được học viết thư pháp.

“Từ lúc đó mình quyết tâm đi tìm thầy để học. Viết thư pháp không thể nóng vội. Có người học nhanh, có người chậm, thường phải từ 3 đến 5 năm mới có thể viết tương đối ổn. Quan trọng nhất là sự kiên trì và tập trung”, anh chia sẻ.

Hiện nay, Hoàng Việt là một kiến trúc sư, tốt nghiệp trường Đại học Kiến trúc TP.HCM. Thư pháp với anh vẫn là nghề tay trái, nhưng lại là nơi anh gửi gắm mong muốn góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa lâu đời của dân tộc.

10 năm bền bỉ với Phố Ông đồ

Cũng chọn gắn bó với thư pháp như một “duyên lành”, Võ Minh Mẫn (sinh năm 1995) là cái tên quen thuộc với nhiều người yêu chữ tại Phố Ông đồ Nhà văn hóa Thanh niên. Bén duyên với thư pháp từ năm 2015, đến nay anh đã có tròn 10 năm liên tục làm ông đồ mỗi dịp Tết đến xuân về.

Hiện là giảng viên Trường trung cấp Du lịch & Khách sạn Saigontourist, Võ Minh Mẫn xem thư pháp là nghề tay trái nhưng lại là phần không thể thiếu trong cuộc sống tinh thần. Anh kể, chỉ mất khoảng 3 tháng để nắm những nét cơ bản, nhưng phải mất từ 1 đến 2 năm rèn luyện không ngừng mới có thể viết thành thạo.

“Sau 10 năm, nhìn lại chữ của mình ngày trước và bây giờ, sự khác biệt rất rõ. Nét chữ chắc hơn, bố cục đẹp hơn và có lực hơn rất nhiều. Thư pháp cũng giống như con người, càng trải nghiệm thì càng chín”, anh chia sẻ.

Cuối năm 2025, Võ Minh Mẫn được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân quốc gia, là một trong những người trẻ tuổi nhất (31 tuổi) trong ngành thư pháp nhận danh hiệu này. Với anh, đây không chỉ là niềm vinh dự cá nhân mà còn là động lực để truyền cảm hứng cho các bạn trẻ theo đuổi đam mê.

Theo anh Mẫn, lượng khách trẻ và khách nước ngoài đến xin chữ đông hơn. Điều này cho thấy giới trẻ không chỉ xem xin chữ là một trào lưu, mà đang dần hướng về cội nguồn và những giá trị văn hóa bền vững.

Xu hướng xin chữ cũng có nhiều khác biệt giữa các thế hệ. Người lớn tuổi thường chọn những chữ quen thuộc như Phúc, Lộc, An, Thọ. Trong khi đó, giới trẻ lại ưa chuộng những câu chữ năng động hơn. Dịp năm Ngọ, nhiều bạn trẻ xin những chữ như “Khai xuân mãnh lực”, “Khai xuân tốc lực” với mong muốn một năm làm việc hiệu quả, bứt phá.

Với Võ Minh Mẫn, xin chữ không chỉ là xin một bức thư pháp đẹp. “Qua mỗi năm, mình được lắng nghe rất nhiều câu chuyện đời, chuyện nghề của người xin chữ. Từ đó cùng họ tìm ra một con chữ phù hợp để làm kim chỉ nam cho cả năm”, anh nói.

Theo anh, xin chữ còn mang ý nghĩa tâm linh là xin cái tài, cái đức và năng lượng của người thầy đồ, gửi gắm niềm tin vào một năm mới may mắn.

Trong dòng người đến Phố Ông đồ, anh Trần Quốc Thịnh (ngụ phường Bình Phú, TP.HCM) cho biết đây là lần đầu tiên anh chọn thư pháp làm quà Tết cho người thân. “So với nhiều món quà khác, mình thấy chữ có giá trị tinh thần lớn hơn. Nó chứa đựng lời chúc, sự yêu thương và cả sự trân trọng”, anh chia sẻ.

Còn với bà Lê Thị Nhân (73 tuổi, phường Bình Thạnh, TP.HCM), việc đến Phố Ông đồ đã trở thành thói quen mỗi dịp Tết.

“Các ông đồ trẻ bây giờ viết chữ rất đẹp, phong thái đĩnh đạc. Năm nào tôi cũng ra đây xin chữ để treo trong nhà cho có không khí xuân”, bà Nhân chia sẻ.

Giữa nhịp sống hiện đại, sự xuất hiện của những ông đồ trẻ như Hoàng Việt, Võ Minh Mẫn đang giúp Phố Ông đồ trở nên gần gũi hơn với giới trẻ, nhưng vẫn giữ được hồn cốt của Tết xưa. Những con chữ cũ được viết bằng tinh thần mới, những giá trị truyền thống được tiếp nối bằng cách rất riêng của thế hệ trẻ.