Nghệ sĩ Việt gây chú ý tại Venice Art Biennale, giới chuyên môn đánh giá cao

Tại kỳ Venice Art Biennale lần thứ 61, lần đầu tiên Việt Nam có gian Triển lãm Quốc gia với chủ đề Vietnam: Art in Global Flow.

Trong không gian này, nghệ sĩ Lê Hữu Hiếu trở thành tâm điểm khi mang đến triển lãm cá nhân duy nhất của Việt Nam với tác phẩm sắp đặt Tằm, thu hút sự quan tâm của truyền thông quốc tế.

Theo ghi nhận của báo chí Italy, hành trình sáng tác của Lê Hữu Hiếu được định hình qua nhiều cột mốc, từ triển lãm tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam đến các dự án nghệ thuật ở châu Âu. 

Tằm gây ấn tượng bởi cách tiếp cận không trực diện khai thác chiến tranh hay xung đột, mà xây dựng một cấu trúc đa tầng từ ký hiệu, vật liệu đến biểu tượng văn hóa. Thay vì kể câu chuyện bằng những lát cắt lịch sử quen thuộc, tác phẩm mở ra đối thoại mềm mại hơn về đời sống, ký ức và căn tính dân tộc.

Không gian sắp đặt được tổ chức như hành trình trải nghiệm. Người xem di chuyển qua nhiều lớp không gian khác nhau: từ hệ thống tượng thần, trận đồ bát quái cho đến trung tâm là “Ngôi Nhà” - biểu tượng của con người và đời sống. Kết thúc hành trình là bức sơn mài khổ lớn, nơi các yếu tố văn hóa, lịch sử được đan xen, tạo nên chiều sâu thị giác lẫn ý niệm.

Điểm đặc biệt của tác phẩm nằm ở hình tượng con tằm - một ẩn dụ cho vòng đời con người. Từ sinh ra, lớn lên, nhả tơ đến hóa kén và chuyển hóa, vòng đời ấy gợi nhắc về sự cống hiến âm thầm và giá trị để lại cho thế hệ sau. Không dừng lại ở biểu tượng, nghệ sĩ còn trực tiếp nuôi tằm trên tác phẩm, biến không gian trưng bày thành một thực thể sống, nơi nghệ thuật và đời sống hòa làm một.

Bên cạnh đó, việc sử dụng các chất liệu truyền thống như gỗ mít, tơ tằm, sơn mài, vàng lá hay vỏ trứng góp phần tạo nên chiều sâu văn hóa rõ nét. Những kỹ thuật thủ công cổ truyền được vận dụng linh hoạt, giúp tác phẩm vừa mang tính đương đại, vừa giữ được “căn cốt” Việt.

Nhà phê bình nghệ thuật Vittorio Sgarbi nhận định Tằm tạo nên một không gian vừa gần gũi đời sống, vừa nhuốm màu sắc huyền ảo của tín ngưỡng và truyền thuyết. Theo ông, điểm đáng chú ý nằm ở việc nghệ sĩ lựa chọn kể câu chuyện từ những điều bình dị thay vì đi thẳng vào những xung đột lớn.

Để hoàn thiện Tằm, nghệ sĩ đã mất gần một thập kỷ nghiên cứu và phát triển ý tưởng. Quá trình này không chỉ đòi hỏi đầu tư lớn về thời gian và tài chính, mà còn là thử thách về niềm tin và sự kiên trì. Từ việc khảo sát làng nghề, tìm hiểu di sản văn hóa đến nghiên cứu lịch sử, triết học,... được tích lũy để tạo nên một tác phẩm mang tính đối thoại sâu sắc với thế giới.

Việc nghệ sĩ Việt có triển lãm cá nhân tại Biennale lần này không chỉ mang ý nghĩa cá nhân, mà còn mở ra một tiền lệ mới cho mỹ thuật Việt Nam. 

Trong lịch sử hơn 1 thế kỷ, Venice Art Biennale luôn được xem là một trong những sự kiện nghệ thuật danh giá nhất thế giới. Được tổ chức từ năm 1895 và diễn ra định kỳ 2 năm một lần, triển lãm này thường được ví như “Thế vận hội của mỹ thuật” bởi quy mô và sức ảnh hưởng lớn đối với đời sống nghệ thuật quốc tế.

Mỗi kỳ Biennale quy tụ hàng trăm nghệ sĩ, giám tuyển và tổ chức nghệ thuật đến từ nhiều quốc gia mang đến những dự án sáng tạo phản ánh những xu hướng và vấn đề của nghệ thuật đương đại toàn cầu. Năm nay 99 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự sự kiện.