Nếu mọi việc diễn ra đúng kế hoạch, sứ mệnh đổ bộ có người lái đầu tiên lên Mặt Trăng kể từ năm 1972 sẽ được NASA thực hiện vào đầu năm 2028 trong khuôn khổ chương trình Artemis.
Bên cạnh thách thức đưa con người trở lại Mặt Trăng, các phương tiện di chuyển trên bề mặt thiên thể này cũng đóng vai trò quan trọng. Chúng không chỉ phục vụ hoạt động thám hiểm mà còn hỗ trợ xây dựng căn cứ lâu dài trên Mặt Trăng - nơi được NASA kỳ vọng sẽ trở thành tiền đồn đầu tiên của nhân loại trên một thế giới khác.
Tại sự kiện Moon Base tổ chức cuối tháng 5 tại trụ sở NASA ở Washington (Mỹ), cơ quan này đã công bố các hợp đồng mới dành cho phương tiện địa hình Mặt Trăng (Lunar Terrain Vehicle - LTV) có người lái cùng các tàu vận chuyển hàng hóa không người lái hướng tới Mặt Trăng.
NASA đã lựa chọn hai doanh nghiệp vào vòng cuối cùng của chương trình phát triển LTV là Astrolab và Lunar Outpost. Hai công ty lần lượt nhận được các hợp đồng trị giá 219 triệu USD và 220 triệu USD để phát triển giai đoạn đầu của phương tiện địa hình Mặt Trăng.
Mẫu Pegasus của Lunar Outpost (phải) và CLV-1 của Astrolab (trái) có thiết kế khá tương đồng khi đều lấy cảm hứng từ các dòng xe địa hình side-by-side. Mỗi xe nặng khoảng một tấn và được thiết kế để chở hai phi hành gia.
Về khả năng vận hành, Pegasus có tốc độ tối đa khoảng 9,6 km/h, trong khi CLV-1 đạt gần 14,5 km/h trên địa hình bằng phẳng của Mặt Trăng. Cả hai đều có thể vượt qua những đoạn dốc lên tới 20 độ.
Hai mẫu xe đều sử dụng hệ truyền động thuần điện. Chúng có thể được điều khiển trực tiếp bởi phi hành gia, vận hành từ xa từ Trái Đất hoặc tự động di chuyển trong những nhiệm vụ nhất định.
CLV-1 được phát triển dựa trên nền tảng FLEX của Astrolab. Xe có khả năng chở người, vận chuyển hàng hóa và hỗ trợ các nhiệm vụ điều khiển từ xa. Một ưu điểm đáng chú ý là khả năng gấp gọn khi vận chuyển, giúp tiết kiệm không gian trên các phương tiện phóng.
Mẫu xe của Lunar Outpost.
Trong khi đó, Pegasus là phiên bản phát triển từ mẫu Eagle của Lunar Outpost nhằm đáp ứng các yêu cầu mới của NASA đối với xe địa hình có người lái. Xe tích hợp nhiều công nghệ kế thừa từ chương trình Apollo và sử dụng bộ pin do GM phát triển. Theo công bố của hãng, Pegasus có thể đạt phạm vi hoạt động lên tới khoảng 900 km.
Mẫu xe của Venturi Astrolab.
Dù sở hữu những công nghệ hiện đại, cả hai phương tiện vẫn phải chứng minh độ bền trong môi trường cực kỳ khắc nghiệt của Mặt Trăng. Bề mặt thiên thể này phủ đầy lớp bụi sắc và có tính mài mòn cao, từng được các phi hành gia Apollo mô tả giống như bột thủy tinh nghiền mịn.
Ngoài ra, sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm cùng việc không có bầu khí quyển bảo vệ khiến mọi thiết bị hoạt động trên Mặt Trăng phải đáp ứng các tiêu chuẩn độ bền đặc biệt nghiêm ngặt.
Trong môi trường mà chỉ một lỗi kỹ thuật nhỏ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng, Astrolab và Lunar Outpost sẽ phải tối ưu mọi khía cạnh để tạo ra những phương tiện đáng tin cậy nhất cho các sứ mệnh Artemis trong tương lai.