Ký ức đón Giao thừa nơi tuyến lửa của vị tướng quân đội anh hùng

Với Thượng tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Huy Hiệu, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Tết không chỉ là thời khắc sum vầy mà còn là những cột mốc gắn với bước ngoặt của dân tộc.

Trên hành trình từ người lính trận đến Trung đoàn trưởng, rồi Tư lệnh Quân đoàn 1 và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, ông đã đi qua nhiều cái Tết không thể nào quên.

Có mùa xuân trong hầm dã chiến giữa chiến trường khốc liệt, có mùa xuân thần tốc hành quân tiến về Sài Gòn, và cả đêm Giao trong hầm đá Vị Xuyên năm 1987 - nơi lệnh ngừng bắn ba ngày Tết được ban ra, nhưng những người lính vẫn thấp thỏm không biết liệu phía bên kia có giữ trọn lời hứa.

Tết Mậu Thân 1968, khi ấy, ông Nguyễn Huy Hiệu là Trung đội trưởng, chiến đấu tại Quảng Trị. Những ngày giáp Tết, đơn vị vừa khẩn trương chuẩn bị cho chiến dịch lớn, vừa cố gắng giữ gìn đời sống tinh thần cho anh em.

Trong những căn hầm dã chiến lợp đất với ánh đèn dầu leo lét, bộ đội làm báo tường đón xuân. Người giỏi thơ thì làm thơ, người khéo tay vẽ tranh, người có năng khiếu viết văn thì sáng tác, dán lên vách đất như một cách tự thắp sáng không khí Tết giữa chiến trường.

"Khi ấy, chúng tôi đều rất trẻ, tuổi mới đôi mươi, nhiều người vừa rời ghế nhà trường, có người còn chưa kịp ngỏ lời với cô gái mình thương. Giữa tiếng pháo vọng về xa xa là nỗi nhớ nhà da diết. Nhớ mâm cơm Tết có bát canh nóng mẹ nấu, nhớ cành đào trước ngõ, nhớ ánh lửa bập bùng đêm Giao thừa. Chính tình yêu gia đình, yêu quê hương lại càng hun đúc cho tất cả chúng tôi quyết tâm cầm súng, để bảo vệ những điều thân thuộc ấy", tướng Hiệu nhớ lại.

Thấu hiểu tâm trạng của đồng đội, Trung đội trưởng Nguyễn Huy Hiệu đã viết một bài thơ và đọc cho cả trung đội nghe:

"Tết này con bận việc quân

Đường xuân quê mẹ vắng chân con về

Bước đường trăm núi ngàn khe

Vẫn nghe quấn quýt xuân quê bên mình

Ngụy trang gió quấn rung rinh

Ngỡ đâu cánh bướm nặng tình quê hương

Lưng đồi suối đổ thác reo

Tưởng nghe tiếng súng tấn công diệt thù…"

Bài thơ nhanh chóng được các chiến sĩ truyền tay nhau, cả trung đội 36 người đều thuộc lòng. Trong gian hầm tối, những vần thơ giản dị ấy trở thành ngọn lửa sưởi ấm tinh thần, tiếp thêm khí thế trước giờ xuất trận.

Bảy năm sau, Tết 1975, ông đã là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1. Khác với cái Tết 1968 thiếu thốn lương khô, gạo rang, thịt hộp giữa rừng sâu, Tết năm ấy đủ đầy hơn, tinh thần cũng rộn ràng hơn bởi niềm tin chiến thắng đã cận kề. Trung đoàn gần 2.000 cán bộ, chiến sĩ chuẩn bị sẵn sàng cho nhiệm vụ lớn.

Ngay sau Tết 1975, ông nhận lệnh hành quân vào chiến trường miền Nam. Khi đơn vị tới nơi, Huế và Đà Nẵng đã lần lượt được giải phóng. Trung đoàn tiếp tục cơ động theo đường Trường Sơn, ngày đêm thần tốc tiến về phía Nam, chuẩn bị cho Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Những ngày hành quân giữa mùa khô nắng gắt, bụi đỏ phủ kín tóc tai, quần áo, nhưng khí thế trong đội hình chưa bao giờ giảm. Mệnh lệnh “Thần tốc, táo bạo, tranh thủ từng phút từng giờ” của Đại tướng Võ Nguyên Giáp truyền xuống như tiếp thêm lửa. Tất cả cùng chung một chí hướng tiến về Sài Gòn.

Rạng sáng 30/4/1975, đơn vị nổ súng tiến công trên trục đường 13, mở cửa tiến vào nội đô. 11h30 cùng ngày, khi lá cờ cách mạng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, ông và đồng đội vỡ òa trong niềm vui chiến thắng. “Đó là mùa xuân vui nhất, đẹp nhất của dân tộc”, ông nhớ lại.

Nếu mùa Xuân 1975 là mùa xuân vui nhất, thì Tết năm 1987 ở Vị Xuyên lại là mùa xuân để lại trong ông nhiều suy ngẫm nhất. Mười hai năm sau ngày toàn thắng, trên cương vị Phó Tư lệnh Thứ nhất Quân đoàn 1, ông dẫn đầu đoàn công tác lên chúc Tết bộ đội nơi biên giới Hà Giang, vùng đất vẫn còn âm ỉ những căng thẳng. Năm đó, ông quyết định ở lại đón Giao thừa cùng cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 165, Sư đoàn 312.

"Tôi kể cho bộ đội nghe chuyện chiến đấu, chuyện truyền thống dân tộc, nhắc về tình đồng chí, đồng đội để tiếp thêm niềm tin cho những người lính. Chúng tôi cùng nhau nhấp chén chè nóng hái từ núi cao", tướng Hiệu bồi hồi nhớ lại.

Sáng mùng 1 Tết, ông tiếp tục đi dọc tuyến phòng thủ Vị Xuyên, tới các điểm chốt, trong đó có cao điểm 1.100 (Lão Sơn), vị trí chiến lược hiểm yếu. Năm ngày ở Vị Xuyên khép lại bằng một kỷ vật đặc biệt: một nhánh cọ nhỏ còn sót lại trên đồi đá. Ông mang về trồng tại Quân đoàn 1 (Ninh Bình). Gần ba thập niên sau, cây cọ vẫn xanh tốt như ký ức không phai về một Giao thừa nơi đồi đài.

Sau này, trên các cương vị Tư lệnh Quân đoàn 1, Phó Tổng Tham mưu trưởng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu vẫn thường xuyên đến thăm bộ đội biên giới, hải đảo, có năm trực tiếp đón Tết cùng cán bộ, chiến sĩ Vùng 4 Hải quân. Trưởng thành từ người lính, ông hiểu rõ những hy sinh thầm lặng phía sau mỗi mùa xuân nơi tiền tiêu.

"Tôi tin tưởng rằng trong bất kỳ hoàn cảnh nào, mỗi người lính hôm nay chính là điểm tựa bình yên cho Tổ quốc và cho hàng triệu gia đình được đón những mùa xuân trọn vẹn. Hãy tự hào về màu áo mình đang mặc, đoàn kết một lòng, sẵn sàng nhận và hoàn thành mọi nhiệm vụ mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân tin tưởng giao phó", Thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu nhấn mạnh.