Khủng hoảng thầm lặng trong giáo dục hiện đại

Khủng hoảng thầm lặng trong giáo dục hiện đại

Trong hơn hai thập kỷ nghiên cứu thực nghiệm về khả năng học tập và phát triển não bộ, các nhà thần kinh học và tâm lý giáo dục hàng đầu thế giới đã nhất quán khẳng định một sự thật là điểm số học bạ, xếp hạng lớp hay kết quả thi cử thông thường chỉ đo lường được một phần rất nhỏ trong tiềm năng thực sự của một con người.

Giáo sư Howard Gardner (Harvard) từ những năm 1980 đã chỉ ra rằng trí tuệ con người tồn tại ở ít nhất 8 dạng khác nhau - từ tư duy logic-toán học, ngôn ngữ, không gian, âm nhạc cho đến trí tuệ giàu cảm xúc và liên cá nhân. Trong khi đó, hệ thống giáo dục truyền thống, vốn chủ yếu đo bằng bài thi viết và điểm số, chỉ chạm đến được 1-2 trong số những chiều kích đó.

“Nhiều học sinh giỏi thực sự đã rời bỏ ghế nhà trường với cảm giác mình là kẻ thất bại, trong khi thực tế các em chưa bao giờ được đánh giá bằng đúng ngôn ngữ của tiềm năng bản thân.” - GS. Ken Robinson, chuyên gia giáo dục hàng đầu thế giới, Đại học Warwick chia sẻ.

Tại Việt Nam, mâu thuẫn này càng sâu sắc hơn. Trong khi các quốc gia có nền giáo dục phát triển như Singapore, Phần Lan và Canada đã chuyển sang mô hình “giáo dục dựa trên điểm mạnh” (strengths-based education) từ hơn 15 năm trước, phần lớn học sinh Việt Nam vẫn đang trong một vòng lặp: đi học, đi thi, chờ đợi điểm số cho biết chính mình là ai - nhưng điểm số đó chưa bao giờ đủ sức nói lên điều đó.

Ngược lại hoàn toàn với xu hướng này, các nghiên cứu từ Đại học Stanford về thần kinh học (neuroscience of learning) cũng như các công trình của Gallup với dữ liệu từ hơn 10 triệu người đều cho thấy: học sinh được học trong môi trường phù hợp với thế mạnh tự nhiên có hiệu suất học tập vượt trội hơn 6 lần so với những em bị đặt vào môi trường không phù hợp.

Vấn đề cốt lõi không phải học sinh thiếu năng lực - mà là học sinh chưa được đo đúng năng lực.

Bộ 4 bài đánh giá năng lực

Những bất cập trên của nền giáo dục sẽ được các chuyên gia thảo luận trong hội thảo: “Education Expo: Quest for Excellence”. Đây là sự kiện đánh giá năng lực học sinh bằng các công cụ khoa học từ Cambridge, Oxford và Gallup sắp diễn ra tại TP.HCM vào ngày 18/4. Sự kiện được giới thiệu là hoạt động đánh giá năng lực học sinh theo chuẩn quốc tế toàn diện đầu tiên tại Việt Nam, hướng tới việc giúp phụ huynh và học sinh nhận diện tiềm năng cá nhân dựa trên dữ liệu khoa học.

Theo thông tin từ ban tổ chức, học sinh tham gia sự kiện sẽ thực hiện bốn bài đánh giá được phát triển bởi các tổ chức học thuật và nghiên cứu quốc tế.

Đầu tiên là CEM Select Insight, công cụ đánh giá năng lực tư duy do Trung tâm Đánh giá và Giám sát giáo dục (CEM) thuộc Cambridge University Press & Assessment phát triển. Bài kiểm tra đo ba nhóm năng lực gồm tư duy ngôn ngữ, tư duy số học và tư duy logic – không gian, nhằm phản ánh khả năng lập luận của học sinh thay vì mức độ ghi nhớ kiến thức.

Thứ hai là Oxford English Placement Test, bài kiểm tra xếp lớp tiếng Anh theo chuẩn khung tham chiếu châu Âu (CEFR) từ A1 đến C2, do Oxford University Press phát triển. Công cụ này giúp xác định trình độ tiếng Anh học thuật của học sinh và định hướng lộ trình phát triển tiếp theo.

Công cụ thứ ba là Clifton StrengthsExplorer, phiên bản dành cho học sinh của hệ thống đánh giá thế mạnh cá nhân do tổ chức nghiên cứu Gallup xây dựng. Bài đánh giá nhằm nhận diện các nhóm thế mạnh tự nhiên của học sinh như tư duy, tổ chức, cạnh tranh hay kết nối xã hội.

Cuối cùng là Future Problem Solving Challenge, hoạt động đánh giá khả năng giải quyết vấn đề trong bối cảnh mở. Học sinh phải phân tích tình huống, đề xuất giải pháp và bảo vệ lập luận, qua đó thể hiện các kỹ năng tư duy phản biện, sáng tạo và giải quyết vấn đề.

Theo ban tổ chức, bốn công cụ này được thiết kế để đo lường các chiều kích khác nhau của năng lực học sinh, từ tư duy, ngôn ngữ, thế mạnh cá nhân đến khả năng xử lý tình huống thực tế.

Hội thảo về trí tuệ con người trong kỷ nguyên AI

Bên cạnh phần đánh giá năng lực, sự kiện còn có chuỗi hội thảo với chủ đề “Trí tuệ con người trong kỷ nguyên AI”. Các diễn giả dự kiến tham gia gồm Trương Nguyện Thành – chuyên gia hóa học tính toán và giáo dục, Lê Nguyên Phương – nhà tâm lý giáo dục, cùng Nguyễn Quang Minh – Giám đốc học thuật của Sedbergh Vietnam.

Các phiên thảo luận sẽ tập trung vào những thay đổi của giáo dục trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, cũng như cách học sinh có thể phát triển tư duy sáng tạo và năng lực cá nhân trong môi trường học tập hiện đại.

Theo thông báo từ nhà trường, những học sinh đạt kết quả đánh giá nổi bật trong sự kiện có thể được xét trao Học bổng Olympiad với mức hỗ trợ từ 80% đến 100% học phí khi theo học tại hệ thống trường.

Học bổng này không được trao dựa trên những gì đã làm trong quá khứ - mà dựa trên những gì não bộ đang sẵn sàng đưa em đến trong tương lai.

“Khi tiềm năng được nhận diện đúng cách và được nuôi dưỡng trong môi trường phù hợp, mỗi học sinh đều có thể trở thành phiên bản tốt nhất của chính mình.” - Tiến sĩ Chandra McGowan, Tổng Hiệu trưởng Hệ thống Trường Quốc tế Canada CIS và Sedbergh Vietnam chia sẻ.

Sự kiện “Education Expo: Quest for Excellence” do Hệ thống Trường Quốc tế Canada CIS và Sedbergh Vietnam (thuộc Tập đoàn Giáo dục EQuest) tổ chức, dự kiến diễn ra từ 8h30 đến 12h ngày 18/4 tới, dành cho học sinh từ lớp 4 đến lớp 10 cùng phụ huynh.

Ban tổ chức cho biết mỗi học sinh tham gia sẽ nhận được báo cáo năng lực cá nhân nhằm hỗ trợ định hướng học tập trong tương lai.