Hé lộ nội dung thỏa thuận Mỹ - Iran sắp được ông Trump ký

Mỹ và Iran đang tiến gần tới thỏa thuận tạm thời kéo dài 60 ngày, bao gồm mở lại eo biển Hormuz, nới lỏng một phần trừng phạt dầu mỏ và khởi động đàm phán về chương trình hạt nhân của Tehran, theo Axios dẫn lời một quan chức Mỹ.

Theo nguồn tin, hai bên dự kiến ký một biên bản ghi nhớ có hiệu lực trong 60 ngày và có thể gia hạn nếu đạt đồng thuận. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa hoàn toàn, không thu phí qua lại, đồng thời Iran cam kết rà phá các thủy lôi đã triển khai để bảo đảm tự do hàng hải.

Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ phong tỏa đối với các cảng của Iran và cấp một số miễn trừ trừng phạt, cho phép Tehran tự do xuất khẩu dầu mỏ. Vị quan chức Mỹ cho biết việc khôi phục lưu thông hàng hải và xuất khẩu dầu không chỉ giúp kinh tế Iran mà còn giảm áp lực lên thị trường năng lượng toàn cầu.

Nguồn tin nhấn mạnh nguyên tắc cốt lõi mà Tổng thống Mỹ Donald Trump theo đuổi là “nới lỏng để đổi lấy hành động”.

Theo đó, Iran muốn được giải phóng tài sản bị đóng băng và dỡ bỏ vĩnh viễn các lệnh trừng phạt ngay lập tức, nhưng Washington chỉ chấp nhận thực hiện sau khi Tehran có các nhượng bộ cụ thể và có thể kiểm chứng.

Dự thảo thỏa thuận cũng bao gồm cam kết của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời chấp nhận đàm phán liên quan đến việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và loại bỏ kho uranium làm giàu cấp độ cao.

Theo các nguồn tin của Axios, Iran đã chuyển tới phía Mỹ thông qua các bên trung gian những cam kết bằng lời nói về phạm vi nhượng bộ mà Tehran sẵn sàng thực hiện.

Mỹ cũng đồng ý đàm phán về khả năng nới lỏng thêm các lệnh trừng phạt và giải phóng tài sản của Iran trong giai đoạn 60 ngày, song các bước đi này chỉ được triển khai nếu đạt được một thỏa thuận cuối cùng có thể xác minh.

Trong thời gian đàm phán, lực lượng quân sự Mỹ được tăng cường tại khu vực trong những tháng gần đây vẫn sẽ duy trì hiện diện và chỉ rút đi nếu đạt thỏa thuận toàn diện.

Một điểm đáng chú ý khác trong dự thảo là quy định chiến sự giữa Israel và Hezbollah tại Lebanon sẽ chấm dứt. Theo Axios, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã bày tỏ lo ngại về điều khoản này trong cuộc điện đàm với ông Trump ngày 23/5. Tuy nhiên, vị quan chức Mỹ khẳng định đây không phải “lệnh ngừng bắn một chiều” và Israel vẫn có quyền hành động nếu Hezbollah tìm cách tái vũ trang hoặc phát động tấn công.

Axios cũng cho biết ông Trump ngày 23/5 đã trao đổi với lãnh đạo nhiều quốc gia Ả Rập và Hồi giáo về dự thảo thỏa thuận và đều nhận được sự ủng hộ.

Các nước tham gia trung gian bao gồm Ả Rập Xê Út, Qatar, Ai Cập, Thổ Nhĩ Kỳ, Pakistan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE). Trong đó, Pakistan được cho là bên trung gian chủ chốt, với Thống chế Asim Munir đã tới Tehran trong hai ngày 22-23/5 để thúc đẩy đàm phán.

Theo Axios, Nhà Trắng hy vọng các khác biệt cuối cùng sẽ được giải quyết trong vài giờ tới và thỏa thuận có thể được công bố ngay trong ngày 24/5. Tuy nhiên, vị quan chức Mỹ cảnh báo thỏa thuận vẫn có nguy cơ đổ vỡ nếu Washington cho rằng Tehran không nghiêm túc trong đàm phán hạt nhân.

“Sẽ rất đáng chú ý để xem Iran thực sự sẵn sàng đi xa đến đâu. Nhưng nếu Tehran có khả năng và mong muốn thay đổi hướng đi, giai đoạn tiếp theo sẽ buộc họ phải đưa ra những quyết định then chốt về tương lai đất nước”, quan chức Mỹ nói.

Iran hiện chưa xác nhận thông tin về chi tiết thỏa thuận nêu trên.