Cần làm rõ 3 vấn đề trước khi khai quật hài cốt liệt sĩ ở Công viên Lê Thị Riêng

Sáng nay 8/6, tại TP.HCM, Hội thảo xác minh, kết luận thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ tại khu vực nghĩa địa Chí Hòa - Chợ Quán (nay là Công viên Lê Thị Riêng, TP.HCM) được tổ chức với sự tham dự của nhiều lãnh đạo bộ, ngành Trung ương, nhà khoa học, nhân chứng lịch sử, cựu binh Việt Nam và Hoa Kỳ.

Chủ trì hội thảo là Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 quốc gia). Tham gia điều hành có Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng và Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được. 

Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhắc lại những hy sinh to lớn của các cán bộ, chiến sĩ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Theo bà, tại chiến trường Sài Gòn - Gia Định, các lực lượng cách mạng đã chiến đấu quả cảm, tiến công vào nhiều mục tiêu trọng yếu trong nội đô. Sau các trận giao tranh ác liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh.

"Sau những trận chiến ấy, chính quyền Sài Gòn đã thu dọn chiến trường, thu gom hài cốt các chiến sĩ của ta và tiến hành chôn cất tập thể", Phó Thủ tướng nói.

Sau ngày đất nước thống nhất, giai đoạn 1978 - 1983, nghĩa trang Đô Thành Chí Hòa - Chợ Quán được giải tỏa, quy hoạch để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng như hiện nay.

Theo Phó Thủ tướng, những năm gần đây, nhiều tài liệu quân sự và hình ảnh liên quan đến các trận đánh năm 1968 từ phía Hoa Kỳ đã được giải mật và cung cấp cho Việt Nam.

Các nguồn dữ liệu này được đối chiếu với sơ đồ quân sự, ảnh tư liệu, hồi ức chiến tranh và lời kể của nhân chứng lịch sử. Đặc biệt, sự hỗ trợ của cựu binh Mỹ Robert Ambrose Connor cùng nhóm nghiên cứu không ảnh hỗn hợp Việt Nam - Hoa Kỳ đã góp phần quan trọng giúp Bộ Tư lệnh TP.HCM và các cơ quan chức năng củng cố hồ sơ, khoanh vùng khu vực tìm kiếm.

"Chúng ta đang thực hiện những ngày cao điểm của chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Mỗi thông tin được kiểm chứng, mỗi tư liệu được đối chiếu, mỗi ký ức được nhắc lại hôm nay đều mang ý nghĩa rất đặc biệt để mong được đón các anh hùng trở về với đất mẹ và đồng đội", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Tại hội thảo, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm trước khi tiến tới các bước khảo sát, khai quật thực địa.

Thứ nhất, rà soát, đánh giá toàn diện các nguồn tài liệu lịch sử, hồ sơ giải mật, chứng cứ khoa học và lời kể nhân chứng nhằm xác định mức độ tin cậy của các thông tin hiện có.

Trên cơ sở đó, cần làm rõ liệu các dữ liệu đã đủ cơ sở khoa học và thực tiễn để khẳng định khu vực được xác định trong Công viên Lê Thị Riêng là nơi chôn cất tập thể các liệt sĩ hay chưa.

Thứ hai, làm rõ quy mô, phạm vi, đặc điểm của khu chôn cất tập thể và khả năng còn tồn tại dấu tích sau gần 60 năm.

Theo Phó Thủ tướng, khi có đủ cơ sở xác nhận, các cơ quan chức năng cần thống nhất phương án thăm dò, khai quật phù hợp, đồng thời phát huy hiệu quả các công nghệ hiện đại như radar xuyên đất, định vị không ảnh, bản đồ lịch sử kết hợp nguồn tư liệu và lời kể nhân chứng để nâng cao độ chính xác.

Thứ ba, xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng tham gia tìm kiếm, bảo đảm quá trình khảo sát, khai quật và quy tập hài cốt liệt sĩ được thực hiện khoa học, thận trọng, an toàn và đúng quy định.

Trình bày kết quả nghiên cứu tại hội thảo, Đại tá Bùi Yên Tĩnh, Phó Cục trưởng Cục Tác chiến (Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam), cho biết nhóm nghiên cứu đã khai thác nhiều nguồn tư liệu khác nhau, gồm không ảnh, ảnh hiện trường, bản đồ quân sự, tài liệu lịch sử và kết quả khảo sát thực địa.

Nhóm đã thu thập, phân tích các thông tin liên quan đến quá trình thu gom thi hài liệt sĩ sau cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968 tại khu vực Sài Gòn - Chợ Lớn; quá trình giải tỏa nghĩa trang Chí Hòa - Chợ Quán để xây dựng Công viên Lê Thị Riêng; cũng như các đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trước đây.