Bỏ ghế thương gia có thể giảm nửa lượng khí thải hàng không

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Communications Earth & Environment mới đây chỉ ra rằng, ngành hàng không có thể giảm nửa lượng phát thải CO2 mà không cần cắt giảm số chuyến bay, nếu các hãng loại bỏ ghế hạng nhất hay thương gia, tăng tỷ lệ lấp đầy ghế phổ thông và sử dụng những dòng máy bay hiệu quả nhất.

Nghiên cứu phân tích hơn 27 triệu chuyến bay thương mại trong tổng số khoảng 35 triệu chuyến bay toàn cầu năm 2023, được xem là nghiên cứu đầu tiên đánh giá sự khác biệt về hiệu quả vận hành hàng không trên phạm vi toàn cầu.

Kết quả cho thấy những năm qua, lượng CO2 phát thải trên mỗi kilômét bay đã giảm dần nhờ máy bay ngày càng tiết kiệm nhiên liệu hơn. Tuy nhiên, mức cải thiện này không theo kịp tốc độ tăng trưởng của số chuyến bay, khiến tổng lượng phát thải từ hàng không tiếp tục gia tăng. Nếu xu hướng hiện nay không thay đổi, lượng khí thải CO2 của ngành hàng không có thể tăng gấp đôi hoặc gấp ba vào năm 2050.

Các chuyến bay gây ô nhiễm cao thường xuất phát từ các sân bay ở Mỹ và Australia, đặc biệt là các sân bay nhỏ, cũng như tại một số khu vực ở châu Phi và Trung Đông. Ngược lại, các sân bay tại Ấn Độ, Brazil và Đông Nam Á chủ yếu có các chuyến bay ít gây ô nhiễm hơn.

Trong số các sân bay lớn, Atlanta và New York của Mỹ nằm trong nhóm có hiệu quả vận hành thấp nhất, với mức phát thải cao hơn gần 50% so với những sân bay hoạt động hiệu quả nhất như Abu Dhabi (UAE) và Madrid (Tây Ban Nha).

Nghiên cứu cũng phân tích hiệu quả các chuyến bay giữa 26.000 cặp thành phố, dựa trên lượng CO2 phát thải trên mỗi hành khách-kilômét. Tổng cộng, 3,5 tỷ hành khách đã bay quãng đường 6.800 tỷ km trong năm 2023, tạo ra 577 triệu tấn CO2, tương đương lượng phát thải hằng năm của Đức.

Trong đó, Mỹ đứng đầu với các chuyến bay gây ô nhiễm cao hơn mức trung bình toàn cầu 14%. Hàng không Trung Quốc phát thải lớn thứ hai, nhỉnh hơn mức trung bình toàn cầu là 84,4 gram CO2/hành khách-km.

Sự chênh lệch về phát thải giữa các tuyến bay là rất lớn. Tuyến bay hiệu quả nhất được ghi nhận là từ Milan (Italia) đến sân bay Incheon (Hàn Quốc), với mức phát thải 31,6 gram CO2 trên mỗi hành khách-km, nhờ sử dụng máy bay hiện đại, tỷ lệ lấp đầy cao và ít ghế hạng sang. Ngược lại, tuyến bay kém hiệu quả nhất nằm tại Papua New Guinea, với mức phát thải cao gấp nhiều lần.

Ghế hạng sang phát thải gấp ba lần

Giáo sư Stefan Gössling, Đại học Linnaeus (Thụy Điển), cho rằng hàng không giảm phát thải kém hiệu quả chủ yếu do ba nguyên nhân: tiếp tục sử dụng máy bay cũ, bố trí nhiều ghế hạng sang chiếm diện tích lớn, và khai thác các chuyến bay không đạt tỷ lệ lấp đầy cao. Năm 2023, tỷ lệ lấp đầy trung bình của các chuyến bay toàn cầu chỉ đạt gần 80%.

Ông Gössling nhấn mạnh việc giảm hoặc loại bỏ ghế hạng sang, thay bằng cách bố trí ghế phổ thông dày hơn, là yếu tố quan trọng nhất. Trung bình, hành khách hạng nhất và hạng thương gia tạo ra lượng phát thải cao gấp hơn ba lần so với hành khách hạng phổ thông. Trong những khoang hạng sang rộng rãi và hiện đại nhất, con số này có thể lên tới 13 lần.

Nghiên cứu cho biết ngành hàng không đang bị mắc kẹt trong mô hình tăng trưởng dựa vào số lượng hành khách. Các hãng có thể khai thác ít chuyến bay hơn nhưng đạt tỷ lệ lấp đầy cao hơn, với giá vé cao hơn, qua đó vừa duy trì lợi nhuận vừa giảm phát thải.

"Nếu chỉ sử dụng ghế hạng phổ thông, nâng tỷ lệ lấp đầy chuyến bay lên khoảng 95% và khai thác các dòng máy bay hiệu quả nhất hiện nay có thể giúp giảm mức tiêu thụ nhiên liệu, từ đó cắt giảm 50 - 75% lượng khí thải", ông Gössling nói.

Trong khi đó, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho rằng các hãng hàng không vốn có động lực kinh tế để tiết kiệm nhiên liệu và tối đa hóa tỷ lệ lấp đầy. Tuy nhiên, tổ chức tái khẳng định việc cắt giảm phát thải dài hạn vẫn cần dựa vào nhiên liệu hàng không bền vững, cơ chế Corsia và hiện đại hóa hạ tầng hàng không.