Lấy thận bị đứt rời ra ngoài 'tân trang' rồi ghép lại cứu nam thanh niên

Nam bệnh nhân 27 tuổi nhập viện tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức sau tai nạn giao thông trong tình trạng nguy kịch, tổn thương phức tạp ở cả hệ tiết niệu và tiêu hóa.

Kết quả thăm khám, thận bị chấn thương độ V, cuống thận đứt rời hoàn toàn, mạch máu dập nát, tĩnh mạch ngắn và mất đoạn niệu quản dài. Đồng thời, người bệnh còn vỡ tá tràng đoạn D2, hoại tử các đoạn D3–D4 và tổn thương nhu mô tụy.

Trước tình trạng nặng nề, các ê-kíp ghép tạng, tiết niệu, tiêu hóa và gây mê hồi sức nhanh chóng hội chẩn để tận dụng “thời gian vàng”. Phương án ghép thận tự thân được lựa chọn nhằm bảo tồn tối đa chức năng thận.

Quả thận được lấy ra khỏi cơ thể, loại bỏ máu đông và cắt lọc mô dập nát. Các bác sĩ sử dụng đoạn mạch từ người hiến chết não lưu trữ tại ngân hàng mô để tái tạo, kéo dài cuống mạch trước khi ghép lại cho chính người bệnh.

PGS.TS Lê Nguyên Vũ, Phó Giám đốc Trung tâm Ghép tạng, cho biết với chấn thương cuống thận nặng, nguy cơ phải cắt bỏ thận rất cao. Tuy nhiên, nếu bệnh nhân được đưa tới cơ sở chuyên sâu trong khoảng 6–8 giờ đầu và có sự phối hợp đồng bộ giữa các chuyên khoa, khả năng bảo tồn thận vẫn có thể đạt được bằng kỹ thuật ghép tự thân.

Song song, ê-kíp phẫu thuật tiêu hóa xử trí tổn thương tá tràng bằng cách cắt bỏ đoạn D3–D4, sau đó nối quai hỗng tràng với đoạn D2 để tái lập lưu thông tiêu hóa.

TS.BS Nguyễn Xuân Hòa, Phó Trưởng khoa Phẫu thuật Tiêu hóa, cho biết nếu không xử lý triệt để tổn thương đường tiêu hóa, dịch tiêu hóa tràn vào ổ bụng có thể gây viêm phúc mạc, nhiễm trùng nặng và ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả ghép thận.

Sau phẫu thuật, bệnh nhân hồi phục tốt, chức năng thận được bảo tồn, đã ăn uống trở lại và tình trạng dần ổn định.

Ghép thận tự thân hiện được áp dụng tại nhiều trung tâm ghép tạng lớn, đặc biệt trong các trường hợp tổn thương động mạch thận phức tạp, dị dạng mạch thận hoặc mất đoạn niệu quản dài. Ưu điểm của phương pháp là sử dụng chính thận của người bệnh nên không cần dùng thuốc chống thải ghép.

Thành công của ca bệnh cho thấy vai trò quan trọng của phối hợp liên chuyên khoa trong xử trí các trường hợp đa chấn thương nặng tại những trung tâm ngoại khoa chuyên sâu.

Những năm gần đây, hoạt động ghép tạng ở Việt Nam phát triển mạnh mẽ, đánh dấu bước trưởng thành của ngành y học trong nước. Bệnh viện Việt Đức giữ vai trò tiên phong cả về số lượng ca ghép lẫn độ phức tạp kỹ thuật. Ngoài thực hiện thành công các ca ghép đa tạng hiếm, bệnh viện còn đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho nhiều cơ sở y tế trên cả nước.

Ghép mô, tạng là thành tựu y học quan trọng, giúp cứu sống và cải thiện chất lượng sống cho hàng nghìn người bệnh suy tạng giai đoạn cuối.

Hiện nay nguồn hiến tạng từ người chết/chết não vẫn khan hiếm, trong khi nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng. Việt Nam có tỷ lệ ghép tạng cao nhất Đông Nam Á (hơn 1.000 ca/năm) nhưng tỷ lệ hiến tạng sau chết lại thuộc nhóm thấp nhất thế giới.

Hiện chưa có cơ chế, chính sách rõ ràng cho hoạt động tư vấn hiến tặng mô, tạng từ người chết não, chết tim. Chỉ một số bệnh viện thành lập được tổ tư vấn, vận động hiến tạng do chưa có chế độ đãi ngộ phù hợp.

Ở nhiều nước phát triển, tư vấn hiến tặng mô, tạng tại bệnh viện là một phần quan trọng trong hệ thống y tế. Đội ngũ tư vấn được đào tạo bài bản, hưởng chế độ đãi ngộ hợp lý, giúp gia đình người bệnh hiểu rõ ý nghĩa nhân văn của hiến tạng và đưa ra quyết định đúng đắn. Đây là mô hình Việt Nam cần nghiên cứu, áp dụng phù hợp.