Thị trường nhà ở xã hội bớt nhiễu loạn sau thời gian 'cò' tự tung tự tác

Phóng viên Báo Điện tử VTC News quay lại khu nhà ở xã hội (NƠXH) Ecohome (phường Đông Ngạc, Hà Nội) do Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại Thủ Đô (Capitol House) làm chủ đầu tư, 4 tháng sau khi nơi này đã từng là "điểm nóng" về tình trạng môi giới rao bán NƠXH thuê mua cho người không đủ điều kiện mua, khiến nhiều người dân bỗng dưng vừa mất nhà vừa mất tiền, đã được phản ánh qua loạt bài điều tra.

Những thay đổi tích cực

Theo ghi nhận, nơi đây đã có nhiều chuyển biến tích cực, sau khi cả báo chí và cơ quan chức năng cùng vào cuộc phản ánh, giám sát. Đáng nói, nhiều người đang có nguy rơi vào cảnh mất nhà, trắng tay bởi đã mua phải những căn NƠXH của chủ mua lần đầu (F1) không đúng đối tượng, đến nay đã được hoàn trả lại phần tiền chênh, tiền đặt cọc trước đó.

Anh Trần Đức Quý, quê ở xã Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình (đã đổi tên) kể lại: Do không mua được căn NƠXH tại tòa N03 trực tiếp từ chủ đầu tư dù hồ sơ xét duyệt đủ điều kiện nhưng bốc thăm không trúng nên anh Quý phải mua thông qua môi giới và anh là F3 (người mua lần 3), chấp nhận giá nhà tăng gần 500 triệu đồng so với thời điểm chủ đầu tư mở bán năm 2020.

“Sau khi báo chí phản ánh về những mối rủi ro khi mua lại NƠXH thuê mua, gia đình tôi đã gấp rút kiểm tra. Rất may mắn là người làm hồ sơ mua đầu tiên của căn nhà này lại được xét duyệt đúng đối tượng. Vì thế, chúng tôi đã được chủ đầu tư yêu cầu làm hồ sơ, nộp nốt phần kinh phí còn lại để hoàn tất làm giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Dự kiến đến khoảng tháng 4/2026 chúng tôi sẽ được nhận sổ đỏ. Đúng là nếu không có thông tin từ báo chí, chúng tôi cũng không biết đến những nguy cơ đó. Từ giờ tôi sẽ nhắc bạn bè, người thân cẩn trọng hơn về tính pháp lý khi mua NƠXH”, anh Quý chia sẻ.

Không may mắn như anh Quý, chị Hà Thị Thu Thanh (Phú Thọ) ngậm ngùi cho biết, chị ra Hà Nội lập nghiệp với mong muốn mua được căn nhà để an cư. Tuy nhiên, dù gia đình chị đủ điều kiện mua NƠXH nhưng không may mắn được mua trực tiếp từ chủ đầu tư mà phải mua lại từ chủ nhà F3 với mức giá chênh 620 triệu đồng cho căn có diện tích 62,3 m² tại tòa N02. Sau 5 năm thuê, chị Thanh không mua được nhà dù đã nộp tiền đầy đủ theo thỏa thuận mua bán nhà và đã lập vi bằng. Nguyên nhân là chủ đầu tư F1 không đủ điều kiện mua NƠXH. Chị Thanh phải dọn ra khỏi nhà theo yêu cầu của chủ đầu tư

“Sau nhiều lần tìm gặp, trao đổi với chủ F1 và với sự phản ánh của báo chí, cũng còn may là chủ F1 hoàn lại toàn bộ kinh phí mà họ đã nhận của chúng tôi”, chị Thanh kể.

Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Dương, Trưởng ban quản trị dự án NƠXH Ecohome 3, cho biết, thời gian qua, bản thân ông cũng biết thông tin về việc một số môi giới ngang nhiên rao bán các căn NƠXH mà người dân vẫn đang ở. "Việc làm này của môi giới đã gây ảnh hưởng và làm xáo trộn cuộc sống, tâm lý của các cư dân đang sống ổn định tại đây. Nhưng do chỉ nắm thông tin qua các kênh không chính thống, hơn nữa cũng không thuộc thẩm quyền nên ban quản trị không thể can thiệp", ông Dương kể lại.

Nhưng khoảng 3 tháng gần đây, sau khi báo chí vào cuộc phản ánh và từ Trung ương đến địa phương, các cơ quan chức năng liên tục lên tiếng chấn chỉnh, giám sát thì trên các trang, hội, nhóm của chung cư đã không còn tình trạng rao bán NƠXH tại Ecohome nữa. Cũng không thấy việc các môi giới ngang nhiên dẫn người đến xem hay ký kết hợp đồng mua bán, lập vi bằng như trước kia.

"Chúng tôi cũng thường xuyên lên loa thông báo và thông tin trên các hội nhóm chính do ban quản trị lập ra để ngăn ngừa việc môi giới lợi dụng nhu cầu của cư dân, rao bán hoặc trục lợi NƠXH. Nhiều tháng nay, chúng tôi cũng không nhận được phản ánh nào của cư dân về việc môi giới rao bán các căn thuộc diện thuê mua tại đây", ông Dương nói.

Để làm rõ nội dung này, phóng viên Báo Điện tử VTC News truy cập vào các trang, hội nhóm của chung cư và cũng không tìm thấy những thông tin rao bán NƠXH tại dự án Ecohome như trước. Những thông tin rao bán "suất ngoại giao" được đăng tải trước đó đã được gỡ bỏ.

Phóng viên tiếp tục liên hệ với những môi giới từng "mạnh dạn" rao bán NƠXH thuê mua với cam kết lo cho khách từ A - Z thì nay cũng không liên lạc được. Một số môi giới khác cũng thừa nhận, hiện nay các cơ quan chức năng siết rất chặt hoạt động mua - bán NƠXH và sẽ xử lý nghiêm hành vi trục lợi, mua bán không đúng đối tượng, do vậy các môi giới không tham gia vào việc giới thiệu, mua bán NƠXH nữa.

Trả lời Báo Điện tử VTC News ngày 26/2, Công ty Capitol House cho biết, tính đến hết tháng 12/2025, công ty mới thu hồi 1 căn hộ tại dự án Ecohome 2 và phát đi thông báo thu hồi 12 căn hộ khác tại dự án Ecohome 3 do không đáp ứng các quy định pháp luật.

Về quyền lợi của những người không được mua trực tiếp từ chủ đầu tư (người mua lại lần 2, lần 3, gọi tắt là F2, F3…), chủ đầu tư cho biết, đây là các căn hộ cho thuê, không phải căn hộ bán hoặc thuê mua. Mọi hành vi bán căn hộ cho các F2, F3 là không phù hợp quy định pháp luật. Do đó, chủ đầu tư sẽ chỉ làm việc với các khách thuê trên cơ sở các quy định pháp luật có liên quan.

“Đến thời điểm này, tại dự án Ecohome 2 có 204 căn hộ và Ecohome 3 có 267 căn hộ cho thuê. Dựa trên các quy định pháp luật nhà ở, công ty đã chuyển hình thức thuê sang mua cho 203/204 căn hộ tại Ecohome 2 và 254/267 căn hộ tại Ecohome 3. Đối với các căn hộ thuê chuyển sang mua, cơ quan chức năng đã làm thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho 203 căn hộ tại Ecohome 2 và 220 căn hộ tại Ecohome 3”, đại diện chủ đầu tư cho biết.

Chủ đầu tư cũng khẳng định không giao, thuê, ủy quyền hoặc hợp tác với bất kỳ tổ chức, cá nhân nào để kinh doanh sản phẩm NƠXH tại các dự án Ecohome. “Chúng tôi sẽ áp dụng các biện pháp pháp lý cần thiết nếu như có bất cứ hành vi giả mạo, nhân danh chủ đầu tư nào”, thông cáo phát đi từ chủ đầu tư nêu rõ.

Xử nghiêm việc trục lợi từ NƠXH

Trước thực trạng mua bán NƠXH phức tạp, nhiều dấu hiệu vi phạm quy định, thời gian gần đây, Thủ tướng Phạm Minh Chính liên tục chỉ đạo các địa phương, bộ ngành phải chấn chỉnh, xử lý nghiêm để tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua - bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Tại phiên họp thứ 6 của Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản sáng 26/2, Thủ tướng đã giao nhiệm vụ cho Bộ Công an chỉ đạo điều tra, xử lý nghiêm, kịp thời các trường hợp tiêu cực, môi giới trái phép, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, thao túng hồ sơ mua NƠXH cũng như liên quan thị trường bất động sản nói chung.

Trước đó, ngày 11/12/2025 Thủ tướng ký Chỉ thị số 34/CT-TTg về việc chấn chỉnh, tăng cường minh bạch, phòng ngừa tiêu cực trong việc xét duyệt, mua - bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Chỉ thị nêu: Thực tiễn triển khai việc xét duyệt, mua, thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội trong thời gian gần đây tại một số dự án tại Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM... cho thấy còn một số tồn tại, bất cập và nguy cơ phát sinh tiêu cực, như: Hiện tượng tập trung đông người khi nộp hồ sơ, thiếu điều tiết quy trình tiếp nhận dẫn đến bức xúc, tạo điều kiện phát sinh các dịch vụ tiêu cực;  Xuất hiện tình trạng “cò mồi”, môi giới trái phép, “chạy suất”, hứa hẹn “trúng bốc thăm”, quảng cáo “suất ngoại giao”, “làm hồ sơ đảm bảo trúng”.

Một số cá nhân lợi dụng chính sách, nộp hồ sơ tại nhiều dự án, nhờ người thân đứng tên; Việc công khai thông tin dự án, số căn hộ, kết quả xét duyệt, danh sách người mua tại một số dự án còn chưa kịp thời, chưa đồng bộ, gây khó khăn cho giám sát xã hội; Một số dự án nhà ở xã hội công bố giá bán cao hơn mặt bằng chung đến 30-40% khiến người dân hoang mang, băn khoăn về tính chính xác; Công tác hậu kiểm sau khi ký hợp đồng, theo dõi chuyển nhượng... chưa thực sự hiệu quả, tiềm ẩn nguy cơ đầu cơ, trục lợi chính sách.

Những tồn tại trên, nếu không kịp thời chấn chỉnh và xử lý nghiêm, sẽ làm giảm niềm tin của người dân, ảnh hưởng đến tính công bằng xã hội, gây méo mó chính sách, tạo môi trường dễ phát sinh tiêu cực, lợi ích nhóm và tạo ra thị trường ngầm trong tiếp cận nhà ở xã hội.

Thủ tướng chỉ thị Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung chỉ đạo Sở Xây dựng và các Sở ngành liên quan của địa phương thực hiện nghiêm trình tự, thủ tục bán, cho thuê mua, cho thuê nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật; xử lý nghiêm hành vi môi giới trái phép, trục lợi trong làm thủ tục, hồ sơ, mua - bán nhà ở xã hội.

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng, Bộ Xây dựng cũng ban hành công văn đề nghị các địa phương triển khai nhiều giải pháp để bảo đảm việc tiếp nhận hồ sơ mua - thuê mua nhà ở xã hội diễn ra trật tự, minh bạch, thuận lợi, đúng quy định pháp luật. Lực lượng chức năng phải kiểm tra, xử lý các hành vi môi giới trái phép, “cò mồi”, thu tiền đặt chỗ, thu phí “bảo đảm hồ sơ trúng”, rao bán “suất ngoại giao” trái quy định. Công bố công khai các tổ chức, cá nhân vi phạm để cảnh báo người dân.

Các địa phương cũng quyết liệt vào cuộc xử lý những hành vi trục lợi chính sách NƠXH. Mới đây, Công an tỉnh Thái Nguyên khởi tố, bắt tạm giam 3 đối tượng để điều tra vụ án liên quan đến Dự án NƠXH khu dân cư Đại Thắng.

Hay như tỉnh Bắc Ninh đã công khai đầy đủ thông tin dự án nhà ở xã hội, căn chưa bán, đối tượng, thủ tục hành chính cụ thể trên Trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng và các kênh Facebook, Zalo. Những dấu hiệu lừa đảo, trục lợi chính sách sẽ bị chuyển hồ sơ để xử lý hình sự theo quy định. 

Tại Hà Nội, Sở Xây dựng cũng đăng tải đầy đủ thông tin chi tiết về từng dự án NƠXH, bao gồm vị trí, giá bán, giá thuê, thời gian và địa điểm tiếp nhận hồ sơ trực tiếp, để người dân dễ tiếp cận và tránh bị lợi dụng.

“Sở Xây dựng nghiêm cấm mọi hành vi lợi dụng chính sách và nhu cầu của người dân để thu tiền trái quy định. Đồng thời, chúng tôi đã đề nghị UBND cấp xã nơi có dự án tăng cường giám sát hoạt động mua, bán NƠXH trên địa bàn nhằm ngăn ngừa trục lợi”, một lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội nói.

Sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan chức năng đang từng bước lập lại trật tự trong lĩnh vực nhà ở xã hội. Tuy nhiên, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu đúng, làm đúng và nói không với các giao dịch “đường vòng”. Bởi với nhà ở xã hội, một chữ “đúng đối tượng” không chỉ là quy định pháp luật, mà còn là ranh giới giữa an cư và rủi ro.