Nhân viên văn phòng kiệt sức vì phải làm 'vú em' cho robot

Trí tuệ nhân tạo (AI) luôn được ca ngợi là trợ lý đắc lực giúp giải phóng sức lao động. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều công sở hiện nay lại hoàn toàn trái ngược.

Một báo cáo mới nhất từ Viện AI Lao động của Glean (hợp tác cùng các chuyên gia từ Đại học Stanford, Notre Dame và UC Berkeley) vừa chỉ ra một sự thật trớ trêu: nhân viên văn phòng đang phải dành trung bình tới 6,4 giờ mỗi tuần - tương đương gần một ngày làm việc trọn vẹn - chỉ để "chăm sóc bot". Thuật ngữ này dùng để chỉ những công việc không tên nhưng bắt buộc phải làm như: kiểm tra đầu ra, sửa lỗi sai, gỡ lỗi kỹ thuật và mồi dữ liệu để AI có thể hoạt động đúng hướng.

Nghiên cứu được thực hiện trên 6.000 người lao động tại Mỹ, Anh và Úc đã phơi bày một nghịch lý lớn về năng suất. Dù có đến 75% người được hỏi thừa nhận AI giúp cá nhân họ làm việc nhanh hơn, nhưng chỉ vỏn vẹn 13% nhận thấy công ty của họ vận hành hiệu quả hơn nhờ công nghệ này. Phần lớn năng suất bị thất thoát chính là do những công việc phát sinh vô hình mà nhân viên không lường trước được.

Bà Rebecca Hinds, người đứng đầu Viện AI Lao động tại Glean, chia sẻ trong một buổi trò chuyện truyền thanh rằng việc "bảo mẫu cho robot" là một trải nghiệm tẻ nhạt và gây kiệt sức. Đáng nói hơn, đây là nhiệm vụ hoàn toàn không được tổ chức ghi nhận, đo lường hay khen thưởng.

Gánh nặng dọn rác cho AI đang trực tiếp đẩy các doanh nghiệp vào làn sóng khủng hoảng nhân sự mới. Báo cáo cảnh báo những nhân viên phải dành quá nhiều thời gian để vận hành và sửa lỗi cho bot có nguy cơ nghỉ việc cao hơn tới 73% so với thông thường. Nhiều người cảm thấy bất mãn khi bỗng dưng biến thành "trung gian" chuyển tiếp dữ liệu giữa các hệ thống AI rời rạc, hoặc phải sửa chữa những lỗi ngớ ngẩn do công nghệ không tương thích với nhau.

Tồi tệ hơn, AI đang cướp đi những phần việc mang lại niềm vui và sự gắn kết con người, chẳng hạn như việc chăm sóc khách hàng, và đẩy nhân viên vào vai trò giám sát máy móc khô khan.

Để phá vỡ vòng luẩn quẩn này, các chuyên gia khẳng định giải pháp không nằm ở việc mua thêm công nghệ. Những doanh nghiệp thành công nhất trong kỷ nguyên số hiện nay đang làm điều ngược lại: họ đầu tư mạnh mẽ vào việc quản trị AI. Thay vì ép nhân viên dùng máy móc vô tội vạ, họ tập trung hướng dẫn cách dùng hiệu quả, cung cấp đủ ngữ cảnh và thiết lập tiêu chuẩn rõ ràng cho các sản phẩm của AI.

Nếu không thay đổi tư duy quản lý, doanh nghiệp sẽ phải tiếp tục trả giá bằng hiệu suất trì trệ và sự ra đi của những nhân sự giỏi nhất - những người đã quá mệt mỏi với việc phải đi dọn dẹp hậu quả cho robot.