Điểm thi vào lớp 10 không như mong đợi: Học sinh cần nhất là vòng tay gia đình

Những ngày Hà Nội, TP.HCM công bố điểm thi và điểm chuẩn lớp 10, mạng xã hội ngập tràn những dòng trạng thái với đủ cung bậc cảm xúc. Có niềm vui của những gia đình đạt được kết quả như mong đợi, nhưng cũng có không ít học sinh và phụ huynh đang lặng lẽ đi qua những ngày nhiều áp lực nhất kể từ khi kỳ thi khép lại.

Áp lực đôi khi không chỉ đến từ điểm số

Trên một diễn đàn phụ huynh, bài viết với dòng mở đầu "Điều gia đình tôi cần nhất lúc này là sự im lặng" nhanh chóng nhận được hàng nghìn lượt tương tác. Người mẹ cho biết sau khi biết kết quả thi của con, điện thoại chị liên tục đổ chuông. Người thân, bạn bè, hàng xóm đều gọi điện hỏi thăm. Sự quan tâm ấy xuất phát từ thiện ý, nhưng không ít câu hỏi lại vô tình trở thành gánh nặng đối với một đứa trẻ đang cố gắng chấp nhận kết quả.

"Tưởng cháu học giỏi lắm mà?", "Sao đứa kia học kém hơn lại đỗ?", "Được giấy khen suốt mà vẫn không vào được trường đó à?"... Những câu hỏi như vậy xuất hiện dày đặc trong phần bình luận dưới bài viết. Nhiều phụ huynh thừa nhận họ từng ở trong hoàn cảnh tương tự và hiểu cảm giác khó xử khi phải liên tục trả lời những lời hỏi han mang màu sắc so sánh.

Một phụ huynh tên Mai Anh cũng chia sẻ, điều khiến chị xót xa nhất không phải việc con không đạt được nguyện vọng mong muốn, mà là khoảnh khắc nhìn thấy con liên tục mở điện thoại rồi lại tắt đi khi bạn bè lần lượt thông báo kết quả.

"Con không khóc. Con chỉ ngồi im. Nhưng là mẹ, tôi hiểu trong lòng con đang có rất nhiều câu hỏi. Có lẽ điều các con sợ nhất không phải là điểm thấp, mà là cảm giác mình đã làm mọi người thất vọng", chị Mai Anh viết.

Những tâm sự như vậy nhận được sự đồng cảm lớn bởi chúng phản ánh một thực tế quen thuộc mỗi mùa thi. Nhiều học sinh không chỉ áp lực bởi kỳ thi mà còn mang trên vai những kỳ vọng vô hình từ gia đình, thầy cô, bạn bè và cả chính bản thân mình.

Trên một diễn đàn dành cho phụ huynh, một người mẹ chia sẻ câu chuyện khiến nhiều người suy ngẫm. Con chị đạt số điểm không quá thấp trong kỳ thi vào lớp 10 nhưng vẫn không đỗ nguyện vọng mong muốn. Trong khi gia đình đang cố gắng động viên con vượt qua sự tiếc nuối, một người thân lớn tuổi lại đề nghị cả nhà không nên về quê dự đám giỗ như dự định vì lo ngại sẽ phải đối diện với những câu hỏi, sự so sánh từ họ hàng về kết quả thi của đứa trẻ.

Điều khiến người mẹ trăn trở không phải là việc con trượt nguyện vọng, mà là suy nghĩ rằng nếu biết mình phải vắng mặt trong một dịp sum họp gia đình chỉ vì kết quả của một kỳ thi, con sẽ cảm thấy tổn thương đến mức nào. Chị cho rằng điều trẻ cần lúc này không phải là sự né tránh hay cảm giác phải xấu hổ vì thất bại, mà là được nhìn nhận rằng việc không đạt được một nguyện vọng nào đó là điều hoàn toàn có thể xảy ra trong cuộc sống.

Bài chia sẻ nhanh chóng nhận được nhiều sự đồng cảm. Nhiều phụ huynh cho rằng áp lực thành tích đôi khi không đến từ chính học sinh mà xuất phát từ tâm lý sợ bị đánh giá, sợ "mất mặt" của người lớn. Và chính những áp lực vô hình ấy có thể khiến nỗi buồn sau một kỳ thi trở nên nặng nề hơn rất nhiều.

Trên một diễn đàn học sinh, em N.T.H, một nữ sinh vừa trải qua kỳ thi vào lớp 10 đã chia sẻ câu chuyện khiến nhiều người chạnh lòng. Suốt bốn năm THCS, em chỉ có một mục tiêu duy nhất là được học tại ngôi trường mình mơ ước. Từ những lần khảo sát đạt hơn 20 điểm, em nỗ lực từng ngày để nâng kết quả lên 24, rồi 25 điểm và nhiều lần vượt mốc 26.

Ngày nhận kết quả thi, em đạt 25,25 điểm, cao hơn cả mức điểm tự chấm. Cả gia đình vui mừng. Mẹ em bật khóc vì nghĩ rằng giấc mơ đã thành hiện thực. Thế nhưng niềm vui ấy chỉ kéo dài trong ít phút. Điểm chuẩn của trường là 25,5. Em thiếu đúng 0,25 điểm. "Em biết sẽ còn những cánh cửa khác mở ra nhưng thực sự vẫn thấy tiếc", nữ sinh viết.

Bài đăng nhanh chóng nhận được hàng trăm bình luận động viên. Không ít người từng trải qua cảm giác tương tự kể rằng điều khó vượt qua nhất không phải là việc phải học ở một ngôi trường khác, mà là cảm giác tiếc nuối khi chỉ cách đích đến một khoảng rất nhỏ.

Có lẽ bởi vậy, những ngày sau khi công bố điểm thi luôn là khoảng thời gian nhạy cảm đối với nhiều gia đình. Đằng sau những con số tưởng như khô khan là những giấc mơ, kỳ vọng và cả những cảm xúc rất thật của tuổi học trò. Có em buồn vì chưa chạm tới ngôi trường mơ ước. Có em lo lắng trước ánh nhìn của người thân. Cũng có những phụ huynh đang tự nhắc mình phải học cách chấp nhận kết quả cùng con thay vì vô tình tạo thêm áp lực.

Khi cha mẹ chọn đứng về phía con

Giữa những câu chuyện nhiều trăn trở của mùa tuyển sinh năm nay, điều khiến cộng đồng mạng xúc động nhất lại đến từ những cách ứng xử rất giản dị của các bậc cha mẹ.

Một bài viết của một người mẹ với tiêu đề "Gửi con gái không đỗ trường công lập" được chia sẻ rộng rãi những ngày qua. Người mẹ không nhắc nhiều đến kết quả thi. Chị cũng không nói về những tiếc nuối hay áp lực đã trải qua. Thay vào đó là những lời nhắn nhủ nhẹ nhàng gửi tới con gái.

Chị thừa nhận con có quyền buồn, thất vọng hay khóc một chút vì đã cố gắng rất nhiều cho kỳ thi này. Nhưng chị cũng muốn con hiểu rằng một ngôi trường không thể quyết định tương lai của cả cuộc đời.

Điều khiến nhiều người xúc động là chi tiết người mẹ đã âm thầm chuẩn bị sẵn một phương án khác cho con từ trước. Không phải vì nghĩ con sẽ thất bại, mà vì muốn dù kết quả thế nào, phía trước con vẫn luôn có một cánh cửa mở. "Ngày mai mặt trời vẫn mọc, trường học vẫn mở cửa và những cơ hội mới vẫn ở phía trước", người mẹ viết.

Dưới bài đăng, hàng nghìn phụ huynh để lại bình luận. Nhiều người cho biết họ nhìn thấy chính mình trong những dòng tâm sự ấy.

Một câu chuyện khác cũng nhận được sự quan tâm đặc biệt từ cộng đồng mạng. Sau khi biết con gái không đỗ cả ba nguyện vọng trường công lập, chị Thu Hà (tên nhân vật đã thay đổi) cho biết bản thân đã bật khóc cùng con. Nhưng điều chị không ngờ là sự bình thản của chồng và gia đình bên nội lại giúp hai mẹ con nhẹ lòng hơn rất nhiều.

Người bố không trách móc, không phân tích đúng sai. Với anh, việc con không vào được trường công chỉ đơn giản là một ngã rẽ khác trong hành trình trưởng thành. Bà nội của cô bé cũng không hỏi điểm số hay kết quả mà chủ động động viên cháu, hỗ trợ kinh phí học tập và nhắc cả nhà đừng quá nặng nề.

"Tự nhiên tôi nhận ra điều đáng quý nhất không phải là chuyện học trường nào. Điều đáng quý là dù chuyện gì xảy ra thì gia đình vẫn ở đó", chị chia sẻ.

Có người từng mất nhiều năm mới chấp nhận việc con không vào được trường công lập như kỳ vọng. Có người từng nghĩ đó là cú sốc lớn nhất của tuổi học trò. Nhưng rồi thời gian cho họ câu trả lời khác.

Chị Thu Hương, một phụ huynh chia sẻ, con trai mình từng trượt ngôi trường công lập mong muốn cách đây bốn năm. Khi ấy cả nhà đều buồn. Tuy nhiên, cậu học sinh sau đó tìm thấy môi trường phù hợp hơn ở một trường tư thục, trưởng thành hơn, chủ động hơn và hiện đã nhận được học bổng du học tại New Zealand. "Nếu nhìn lại, tôi thấy việc trượt một kỳ thi không quyết định điều gì cả. Điều quan trọng là sau đó con học được gì từ trải nghiệm ấy", chị Hương chia sẻ.

Có lẽ chính vì thế mà giữa mùa thi năm nay, một câu nói ngắn của một người mẹ lại được lan truyền mạnh mẽ đến vậy: "Nếu cả đời không rực rỡ thì sao? Thì cũng chẳng sao cả. Chỉ cần con trở thành một người tử tế".

Đó có lẽ cũng là điều nhiều bậc cha mẹ nhận ra sau những ngày căng thẳng nhất của mùa tuyển sinh. Điểm số có thể quyết định cánh cổng mà một đứa trẻ bước vào trong vài năm tới, nhưng không thể quyết định giá trị của các em. Còn gia đình, sau tất cả những kỳ vọng, lo lắng và cả những giọt nước mắt, vẫn là nơi để các em trở về, được yêu thương và bắt đầu lại khi cần.

Theo các chuyên gia tâm lý giáo dục, sau mỗi kỳ thi, điều học sinh cần nhất không phải là những câu hỏi kiểu "Vì sao con làm sai?" hay "Giá như con cố thêm một chút", mà là cảm giác được chấp nhận dù kết quả ra sao.

Bởi ở tuổi 15, 16, nhiều em chưa đủ trải nghiệm để hiểu rằng một kỳ thi không thể quyết định tương lai. Khi ấy, điểm số dễ trở thành thước đo duy nhất về giá trị bản thân. Một lời trách móc có thể khiến các em tự dằn vặt rất lâu, nhưng một lời động viên đúng lúc lại có thể giúp các em đứng dậy sau thất bại đầu đời.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị phụ huynh nên dành thời gian lắng nghe cảm xúc của con thay vì vội vàng phân tích nguyên nhân hay đưa ra giải pháp. Hãy cho con được buồn, được tiếc nuối, bởi đó là phản ứng hoàn toàn bình thường sau những nỗ lực chưa đạt kết quả như mong muốn. Điều quan trọng là giúp con hiểu rằng phía trước vẫn còn nhiều cơ hội và con đường để lựa chọn.