Trượt lớp 10 công lập, nữ sinh Hà Nội rẽ lối, 3 năm sau nhận cái kết bất ngờ

Khi tra cứu điểm thi vào lớp 10 cách đây ba năm, Nguyễn Minh Thư (SN 2008, trú tại Hà Nội) đã trải qua cảm giác mà hàng chục nghìn học sinh và phụ huynh đều lo sợ: trượt cả hai nguyện vọng vào trường THPT công lập.

Kỳ nghỉ ngắn sau những ngày ôn thi căng thẳng của Thư bỗng trở nên nặng nề khi kết quả được công bố. "Em thất vọng và lo lắng vì nghĩ rằng mình đã đánh mất cơ hội học tập mong muốn", Thư nhớ lại.

Câu chuyện của nữ sinh Hà Nội không phải trường hợp cá biệt. Theo dự kiến, năm học 2026-2027 có khoảng 60.000 học sinh không thể vào lớp 10 công lập. Trong bối cảnh cuộc đua ngày càng cạnh tranh, nhiều em và gia đình xem việc không đỗ trường công là thất bại lớn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy cánh cửa THPT không chỉ một lối đi duy nhất.

Năm Thư dự thi, số lượng thí sinh tăng mạnh khiến điểm chuẩn nhiều trường biến động bất ngờ. Trường THPT em đăng ký nguyện vọng 1 lấy 39,5 điểm, tăng hơn 2 điểm so với năm trước. Dù tự tin có thể đỗ nguyện vọng 2 sau khi tự chấm điểm, nữ sinh vẫn phải nhận kết quả ngoài dự tính.

Những ngày đầu sau khi biết điểm, Thư gần như chỉ nghĩ về việc mình đã trượt. Thế nhưng thay vì dừng lại ở sự thất vọng, gia đình bắt đầu tìm kiếm những lựa chọn khác. Sau thời gian tìm hiểu, em quyết định theo học tại một trường tư thục có chương trình chính khóa theo quy định của Bộ GD&ĐT, đồng thời tăng cường đào tạo tiếng Nhật và có cơ hội du học trong tương lai.

Ba năm sau, Thư chuẩn bị cho kỳ thi đại học với nguyện vọng vào Trường Đại học Việt - Nhật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Nhìn lại chặng đường đã qua, nữ sinh cho rằng việc không đỗ trường công từng là cú sốc lớn nhưng không phải là dấu chấm hết.

"Kết thúc 3 năm học, em nhận ra không đỗ THPT công lập không quá đáng sợ. Vẫn còn nhiều môi trường phù hợp với năng lực để tiếp tục học tập và phát triển", Thư chia sẻ. Theo nữ sinh, mức học phí khoảng 3-4 triệu đồng mỗi tháng được gia đình đánh giá là phù hợp và không chênh lệch quá lớn so với các khoản chi phí học tập khác.

Phụ huynh cần tránh tâm lý bằng mọi giá vào trường công

Câu chuyện của Nguyễn Minh Thư không phải trường hợp cá biệt. Theo thầy giáo Đinh Đức Hiền - Giám đốc điều hành FPT School Bắc Giang, mỗi mùa tuyển sinh lớp 10 đều có hàng chục nghìn học sinh phải đối mặt với cảm giác hụt hẫng khi không trúng tuyển vào trường công lập. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa cơ hội học tập của các em bị “đóng lại”.

"Không đỗ trường công là kết quả của kỳ tuyển sinh có tính cạnh tranh cao, không hoàn toàn là thất bại cá nhân của một học sinh, hay thước đo tương lai của các em", ông Hiền nhấn mạnh.

Theo vị chuyên gia, phụ huynh và học sinh cần thay đổi cách nhìn về giáo dục sau THCS. Bên cạnh trường công lập, hiện học sinh có nhiều lựa chọn khác như trường tư thục, trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, các chương trình học nghề kết hợp văn hóa hoặc những mô hình đào tạo theo định hướng ngoại ngữ, công nghệ và hội nhập quốc tế, kỹ năng nghề nghiệp.

Điều quan trọng không phải là bằng mọi giá tìm được chỗ học, mà là lựa chọn môi trường phù hợp với năng lực, sở trường và mục tiêu phát triển của học sinh. 

"Với học sinh, một kỳ thi có thể làm thay đổi kế hoạch, nhưng không được phép làm mất niềm tin. Không đỗ công lập không có nghĩa là các con kém cỏi. Điều quan trọng là sau cú rẽ này, con học ở đâu, học như thế nào, ai đồng hành với con và con có trưởng thành hơn hay không”, ông Hiền nói.

Chuyên gia cho rằng điều quan trọng sau kỳ thi lớp 10 không phải là tìm một chỗ học bất kỳ mà là lựa chọn môi trường phù hợp với năng lực và định hướng của học sinh.

Ở đây, phụ huynh cần nhìn vào ba yếu tố: Năng lực học tập, đặc điểm tâm lý và mục tiêu tương lai của con. Với những học sinh có học lực khá, vẫn muốn theo đuổi lộ trình thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học, các trường THPT tư thục hoặc trường liên cấp có chương trình đào tạo bài bản là lựa chọn thích hợp.

Trong khi đó, những học sinh thiên về thực hành, không quá mạnh về học thuật truyền thống có thể cân nhắc mô hình học nghề kết hợp văn hóa. Đây không phải lựa chọn thấp hơn mà là hướng đi phù hợp với nhiều học sinh. Còn với những em có định hướng về ngoại ngữ, công nghệ hoặc du học, phụ huynh nên tìm kiếm các môi trường có nhiều hoạt động trải nghiệm, dự án thực tế và cơ hội phát triển kỹ năng toàn diện.

Ông Hiền cho rằng phụ huynh cần tránh hai thái cực: ép con bằng mọi giá phải vào trường công hoặc vội vàng chọn trường theo tâm lý "còn chỗ nào học chỗ đó". Thay vào đó, gia đình nên cùng con đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, điều kiện tài chính và mục tiêu dài hạn trước khi đưa ra quyết định.