Doanh nghiệp Trung Quốc đẩy mạnh tìm kiếm và đào tạo nhân tài AI từ độ tuổi trung học, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về lao động trong lĩnh vực công nghệ này.
Yang, một phụ huynh ở Hàng Châu, vô cùng tự hào khi con trai 13 tuổi đã giành nhiều giải thưởng về xây dựng mô hình AI trên toàn Trung Quốc và thu hút hàng trăm nghìn lượt theo dõi trên mạng xã hội Xiaohongshu nhờ các dự án do cậu thực hiện.
Tuy nhiên, Yang cho biết gia đình gặp khó khăn trong việc định hướng phát triển tài năng khi không biết nên cho con học gì và học như thế nào trong lĩnh vực thay đổi quá nhanh.
“Chúng tôi chỉ là một gia đình bình thường. Thách thức lớn nhất là thiếu nguồn lực. Hiện cháu chủ yếu tự học”, ông nói với Rest of World.
Các doanh nghiệp Trung Quốc đang tập trung bồi dưỡng nhân tài công nghệ từ rất sớm. (Ảnh: Rest of World)
Trong khi nhiều phụ huynh còn loay hoay, các doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu xây dựng hệ thống phát hiện và bồi dưỡng nhân tài AI từ rất sớm. Thay vì chỉ cạnh tranh tuyển dụng sinh viên tốt nghiệp, họ ngày càng hướng đến học sinh phổ thông.
Ông Tianchen Xu, chuyên gia kinh tế cấp cao tại công ty nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU), nguyên nhân xuất phát từ tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng nhân lực AI chất lượng cao và chi phí tuyển dụng ngày càng đắt đỏ.
“Nhân tài AI vừa khan hiếm vừa có khả năng tạo ra giá trị rất lớn. Các doanh nghiệp muốn phát hiện những người có tiềm năng trước khi thị trường cạnh tranh để giành họ”, ông Xu nói.
Chạy đua tìm kiếm tài năng từ tuổi thiếu niên
Tháng 6, Tencent triển khai chuỗi trại hè dành cho học sinh từ 13 đến 18 tuổi, đào tạo về quản lý sản phẩm AI, robot và điện toán lượng tử dưới sự hướng dẫn của các chuyên gia.
Trước đó, tháng 10/2025, nhà sáng lập ByteDance Zhang Yiming tham gia sáng lập một trung tâm nghiên cứu phi lợi nhuận dành cho học sinh từ 16 đến 18 tuổi.
Mỗi năm, chương trình tuyển chọn 30 học sinh tham gia nghiên cứu toàn thời gian về AI, toán học và khoa học máy tính, đồng thời tổ chức các trại hè cho nhiều học sinh khác.
Hồ sơ tuyển sinh không chỉ yêu cầu bảng điểm và thành tích học tập mà còn có thư từ phụ huynh mô tả quá trình đồng hành cùng con.
Một số doanh nghiệp còn rút ngắn khoảng cách giữa trường học và thị trường lao động.
Tập đoàn ô tô Geely triển khai chương trình tuyển học sinh ngay sau khi tốt nghiệp THPT, cam kết đào tạo và bố trí việc làm với mức lương tương đương sinh viên tốt nghiệp đại học.
Trong quá trình học, học viên được đào tạo về AI, xe năng lượng mới, hàng không tầm thấp và công nghệ vệ tinh. Học phí 5.800 nhân dân tệ (hơn 22,5 triệu đồng) mỗi năm sẽ được hoàn trả nếu hoàn thành chương trình đúng tiến độ.
Việc đầu tư nhân tài từ bậc trung học diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc đối mặt tình trạng thiếu nhân lực AI ngày càng nghiêm trọng.
Theo công ty tư vấn quản trị toàn cầu McKinsey, đến năm 2030, Trung Quốc có thể thiếu khoảng 5 triệu lao động AI, trong khi hệ thống đào tạo hiện chỉ đáp ứng khoảng một phần ba nhu cầu.
Một sự kiện quảng bá chương trình hướng đến học sinh tốt nghiệp trung học của tập đoàn Geely. (Ảnh: Geely)
Không chỉ là tuổi trẻ
Theo ông Yunan Zhang, Phó chủ tịch startup AI MiniMax, việc các công ty hướng tới ứng viên trẻ không đồng nghĩa tuổi tác là lợi thế lớn nhất.
Ông cho rằng AI là ngành còn rất mới, nhiều kinh nghiệm làm việc truyền thống không còn phù hợp, trong khi bằng cấp cũng chỉ mang tính tham khảo.
“Điều chúng tôi tìm kiếm là trí thông minh bẩm sinh, sự tò mò và niềm đam mê với AI”, ông Zhang nói.
MiniMax hiện có độ tuổi nhân viên trung bình là 29, hơn 73% làm việc trong bộ phận nghiên cứu và phát triển. Tuy nhiên, công ty chưa có kế hoạch tuyển học sinh trung học mà vẫn tập trung vào sinh viên đại học trở lên.
Tuy nhiên, điều thay đổi lớn nhất là các doanh nghiệp ngày càng cởi mở với ứng viên trẻ.
“Nếu vài năm trước, sinh viên năm nhất hay năm hai gần như không có cơ hội vượt qua vòng tuyển dụng của các công ty internet hàng đầu Trung Quốc thì giờ đây điều đó đã khác. Không phải vì người trẻ luôn tốt hơn, mà vì tuổi tác không còn là rào cản”, ông Xu nói.
Xu hướng toàn cầu
Xu hướng phát hiện và đào tạo nhân tài AI từ sớm không chỉ diễn ra tại Trung Quốc.
Google và Microsoft từ lâu đã triển khai nhiều chương trình dành cho học sinh trung học. Năm ngoái, Palantir cũng giới thiệu chương trình học bổng giúp học sinh mới tốt nghiệp THPT có cơ hội làm việc toàn thời gian.
Đồng sáng lập Google Sergey Brin cho biết công ty ngày càng sẵn sàng tuyển dụng những người không có bằng cử nhân. Theo Burning Glass Institute, tỷ lệ tin tuyển dụng của Google yêu cầu bằng đại học đã giảm từ 93% năm 2017 xuống còn 77% vào năm 2022.
Chris Pei, đồng sáng lập công ty tuyển dụng AI UFound, cho biết các doanh nghiệp hiện dành nhiều nguồn lực hơn để theo dõi học sinh có tiềm năng trong nhiều năm trước khi đưa ra quyết định tuyển dụng.
“Đầu tư cho học sinh trung học thực chất là xây dựng nguồn nhân lực dài hạn. Các công ty muốn theo dõi sự trưởng thành của các em để xác định ai sẽ trở thành nhân sự phù hợp trong tương lai”, ông Pei nói.
Dù vậy, với nhiều phụ huynh như Yang, câu hỏi làm thế nào để cân bằng giữa việc nuôi dưỡng tài năng AI và tuổi thơ của con vẫn chưa có lời giải.
“Là cha mẹ, chúng tôi rất mâu thuẫn. Chúng tôi thấy con thực sự đam mê AI, nhưng vẫn còn rất nhiều điều con cần học. Sau tất cả, con vẫn chỉ là một đứa trẻ”, ông Yang chia sẻ.
