Tổng Bí thư, Chủ tịch nước: Xử lý nghiêm tình trạng ép học thêm, gợi ý học thêm

Yêu cầu trên được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đưa ra khi kết luận cuộc làm việc với ngành Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan liên quan về công tác chuẩn bị năm học mới 2026-2027 và kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, sáng 15/6.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thẳng thắn cho rằng chuyển biến vừa qua trong triển khai Nghị quyết 71 chủ yếu thể hiện ở nhận thức, thể chế, trên văn bản, kế hoạch và công tác chuẩn bị chính sách.

"Chuyển biến thực chất trong từng nhà trường, từng lớp học, trong đời sống, thu nhập, điều kiện làm việc của giáo viên, trong trải nghiệm học tập của học sinh, sinh viên còn chưa đồng đều, chưa đủ mạnh so với yêu cầu 'đột phá' của Nghị quyết 71", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ.

Theo người đứng đầu Đảng và Nhà nước, thiếu giáo viên vẫn là điểm nghẽn lớn; cơ sở vật chất và thiết bị dạy học chưa đáp ứng yêu cầu; chi phí học tập, dạy thêm, học thêm, thi cử và tuyển sinh vẫn gây áp lực lớn; môi trường giáo dục còn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn, văn hóa ứng xử và sức khỏe tâm lý.

Thêm vào đó, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học chưa tạo đột phá rõ nét; quản trị giáo dục còn nặng hành chính, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) chưa đồng đều, dữ liệu còn thiếu…

Để chuẩn bị tốt cho năm học 2026-2027, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo đảm đủ cơ sở vật chất, đủ trường, đủ lớp, đủ sách giáo khoa, thiết bị dạy học tối thiểu cho năm học mới; bảo đảm nguyên tắc "ở đâu có học sinh, ở đó có giáo viên".

Quán triệt quan điểm kiên quyết không để học sinh nào vì hoàn cảnh khó khăn mà không được đến trường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý huy động cả hệ thống chính trị hoàn thành đúng tiến độ các trường phổ thông liên cấp nội trú các xã biên giới, bảo đảm đa mục tiêu giáo dục, an sinh xã hội, an ninh quốc gia.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng xây dựng cơ chế khuyến khích sinh viên tốt nghiệp loại giỏi, giáo viên giỏi ở thành phố luân chuyển công tác về các trường nông thôn, vùng khó khăn, khu vực biên giới.

Nhiệm vụ trọng tâm khác của năm học mới được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đưa ra là tập trung giải quyết tình trạng bạo lực học đường, chú trọng công tác giáo dục đạo đức, lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên.

Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, kỷ cương, nhân văn; lấy phòng ngừa là chính, lấy giáo dục, cảm hóa, hỗ trợ học sinh, sinh viên là nền tảng; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Kiểm soát chi phí học tập, chấn chỉnh dạy thêm, học thêm và bệnh thành tích.

"Công khai các khoản thu, chi trong nhà trường. Không để xã hội hóa giáo dục trở thành khoản đóng góp bắt buộc của phụ huynh, hoặc thay cho phần ngân sách phải bảo đảm.

Về dạy thêm, học thêm, phải xử lý nghiêm tình trạng ép học, gợi ý học, gây áp lực với học sinh và phụ huynh. Cần giải quyết từ gốc bằng cách nâng chất lượng giờ học chính khóa, giảm áp lực thi cử, minh bạch tuyển sinh, điều chỉnh chương trình phù hợp và cải thiện động lực của giáo viên", Tổng  Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Chính phủ nhanh chóng ban hành chính sách chuyển đổi công năng các tòa nhà công vụ, trụ sở cơ quan Nhà nước dôi dư thành cơ sở giáo dục, cơ sở y tế…;không để các công trình lãng phí hoang hóa xuống cấp trong khi trẻ em thì thiếu nơi vui chơi, học tập; người dân thiếu nơi khám chữa bệnh.

Dạy nơi khó khăn được đãi ngộ tốt hơn

Định hướng nhiệm vụ trong thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, đổi mới giáo dục - đào tạo phải đặt trong tổng thể yêu cầu phát triển đất nước nhanh, bền vững, tự chủ, tự cường trong kỷ nguyên mới; chuyển mạnh từ tư duy "quản lý giáo dục" sang "quản trị phát triển giáo dục".

Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nắm bắt xu hướng đào tạo những ngành nghề mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo rà soát các quy định, định mức đã lạc hậu, cắt giảm thủ tục, báo cáo hình thức để giáo viên có thêm thời gian cho chuyên môn và học sinh.

Cùng đó là xây dựng dữ liệu giáo dục thống nhất, cập nhật. Dữ liệu phải giúp nhận diện được sớm tình trạng thiếu giáo viên, thiếu phòng học, trường quá tải, học sinh có nguy cơ bỏ học và những bất hợp lý trong chi phí học tập, sử dụng ngân sách. 

Theo yêu cầu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần tạo chuyển biến thực chất trong giáo dục nghề nghiệp và phân luồng; sắp xếp lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp, khắc phục tình trạng phân tán, trùng lắp, chất lượng thấp. Đổi mới giáo dục đại học, xây dựng đại học tinh hoa và trung tâm xuất sắc.

"Giáo dục đại học phải đi trước trong đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ chiến lược.

Tự chủ đại học phải bao gồm tự chủ tài chính, học phí, tự chủ về học thuật, tổ chức, nhân sự, hợp tác và nghiên cứu, đi đôi với trách nhiệm giải trình, kiểm định chất lượng, công khai kết quả, công bằng cơ hội học tập", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước gợi ý đầu tư có chọn lọc cho một số đại học, viện nghiên cứu, trung tâm xuất sắc, phòng thí nghiệm trọng điểm; đầu tư thích đáng cho khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn, để phát triển công nghệ luôn đi cùng phát triển con người. Đại học phải gắn chặt với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhu cầu địa phương.

Lưu ý vấn đề bảo đảm công bằng giáo dục, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo xây dựng bộ chỉ số theo dõi công bằng giáo dục giữa các vùng, nhóm dân cư và nhóm yếu thế; thực hiện nguyên tắc nơi nào khó hơn được hỗ trợ nhiều hơn, giáo viên dạy ở nơi khó khăn hơn được đãi ngộ tốt hơn; quan tâm vùng dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo.

Đối với trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh đặc biệt, phải phát triển giáo dục hòa nhập thực chất, không để trẻ em chỉ "có tên trong lớp" nhưng không được học trong điều kiện phù hợp.

Hoàn thiện cơ chế tài chính giáo dục, đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các nhiệm vụ cấp bách như bổ sung giáo viên, trường lớp, mầm non, bán trú, nội trú, hạ tầng số, giáo dục nghề nghiệp, đại học trọng điểm, hỗ trợ người học khó khăn.