Cận Tết, khi nhiều người háo hức chuẩn bị về quê, dọn dẹp nhà cửa hay lên kế hoạch du xuân, nhiều bạn trẻ tại TP.HCM lại chọn một cách khác. Đó là đi làm thêm những ngày này và công việc cũng thật đặc biệt: gói bánh chưng.
Giữa mùi thơm của nếp mới, đậu xanh, thịt mỡ và tiếng chuyện trò rôm rả, không khí Tết đến sớm trong một cơ sở làm bánh chưng nằm sâu trong con hẻm ở TP.HCM. Ở đó, những đôi tay trẻ thoăn thoắt xếp lá, vô nếp, buộc lạt, miệt mài từ sáng đến tối, thay cho những cuộc hẹn cà phê hay chuyến du lịch cuối năm.
Tạm gác vui chơi, chọn lao động để trải nghiệm Tết
Nguyễn Thành Liêm (học sinh lớp 12, Trường THPT Nguyễn Trung Trực, TP.HCM) đến nơi làm việc từ rất sớm. Thay vì dành trọn thời gian nghỉ để đi chơi hay tụ tập bạn bè, Liêm quyết định đi làm thêm.
Lần đầu Liêm đi làm thêm với công việc gói bánh chưng ngày Tết.
Liêm cho biết, em đi làm thêm dịp cận Tết với mong muốn kiếm thêm thu nhập để phụ giúp gia đình, đồng thời học hỏi cách làm bánh chưng, một nghề truyền thống mà trước đây em chỉ chỉ biết qua những lần phụ mẹ lặt lá, vo nếp ở nhà.
Tại xưởng bánh, Liêm được phân công vào công đoạn “vô nếp”, tức là cho nếp, đậu xanh, thịt vào khuôn lá đã xếp sẵn. Công việc tưởng chừng đơn giản nhưng đòi hỏi sự cẩn thận và tỉ mỉ, bởi chỉ cần cho lệch tay, chiếc bánh sẽ không vuông vức, nhân dễ bị dồn lệch hoặc nát.
“Lần đầu làm, em khá lúng túng. Nhưng làm quen dần thì thấy không quá khó. Quan trọng là phải làm bằng cái tâm, vì bánh chưng không chỉ là món ăn mà còn là thứ để cúng ông bà, tổ tiên”, Liêm nói.
Do còn mới nên Liêm mất khoảng 3 phút để hoàn thành một chiếc bánh. Tuy vậy, theo Liêm, điều quan trọng không phải là nhanh hay chậm mà là làm đúng và đẹp.
Các bạn trẻ được hướng dẫn các bước gói bánh chưng trước khi tự tay làm.
Với một ngày làm việc, Liêm cho biết em nhận mức thu nhập khoảng 350.000 đồng. Theo Liêm, khoản tiền này phù hợp với sức của một học sinh, nhưng điều giá trị hơn cả là sự kiên nhẫn và cảm giác trân trọng hơn những chiếc bánh chưng trên mâm cơm ngày Tết.
Tại xưởng bánh này còn có nhiều sinh viên, học sinh khác đến làm thêm trong những ngày cao điểm từ 20 đến 28 tháng Chạp. Mỗi người một hoàn cảnh, một lý do, nhưng đều chung mong muốn có thêm trải nghiệm thực tế dịp cuối năm.
Gắn bó 4 năm với công việc gói bánh chưng
Nguyễn Vũ Mỹ Tiên - sinh viên năm cuối vừa tốt nghiệp ngành Điều dưỡng, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành - đã có 4 năm liên tiếp gắn bó với công việc gói bánh chưng mỗi dịp Tết.
Tiên cho biết, ban đầu cô đến với công việc này khá tình cờ, theo lời rủ của một người bạn sống gần xưởng bánh. Lúc đó chỉ nghĩ đi làm cho vui nhưng không ngờ lại gắn bó đến bây giờ.
Năm đầu tiên, Tiên hoàn toàn chưa có kinh nghiệm gói bánh. Từ cách xếp lá, vo nếp đến cho nhân, tất cả đều phải học. Nhờ được chủ xưởng và những người làm lâu năm chỉ dẫn tận tình, dần dần Tiên thành thạo các công đoạn như làm lá, vô nếp, vô nhân.
Các công đoạn làm bánh được các bạn trẻ chia nhau làm.
Theo Tiên, công đoạn khó nhất chính là vô nếp và cho nhân. Nếu không khéo tay, đậu xanh rất dễ bị nát, bánh sẽ không đẹp. Phải làm thật đều tay và cẩn thận.
Dù công việc kéo dài nhiều giờ liền, phải ngồi liên tục, đôi lúc khá mệt mỏi, nhưng với Tiên, đây lại là khoảng thời gian rất đáng nhớ. “Đi làm dịp cuối năm giúp mình có thêm thu nhập, lại có bạn bè để trò chuyện, cười nói. Không khí Tết ở xưởng bánh rất vui”, Tiên nói.
Một điều đặc biệt là sau mỗi mùa làm bánh, Tiên thường mua một chiếc bánh chưng do chính tay mình góp công làm ra với giá ưu đãi để mang về cúng ông bà. Cảm giác mang bánh về nhà rất khác, vì trong đó có công sức của mình.
Nguyễn Phạm Ngọc Trân hiện sinh viên năm nhất Trường Đại học Western Sydney cũng chọn cách đón Tết khác biệt khi tham gia gói bánh chưng năm thứ hai liên tiếp.
“Trước đây em chưa từng gói bánh chưng. Nhờ người quen giới thiệu, em muốn thử trải nghiệm cho biết không khí Tết truyền thống”, Trân kể.
Trân thực hiện công đoạn cho lá vào khuôn.
Những ngày đầu, Trân khá bỡ ngỡ, từ việc ngồi lâu đến các thao tác gói bánh đều chưa quen. Nhưng nhờ sự hướng dẫn của những người đi trước, Trân nhanh chóng bắt nhịp với công việc.
Mỗi ca làm việc kéo dài khoảng 9 tiếng, Trân nhận mức thù lao 390.000 đồng. Điều khiến bạn ấn tượng nhất là cảm giác khi nhìn những chiếc bánh chưng dần hoàn thiện sau mỗi công đoạn.
Không khí trong xưởng bánh chưng những ngày này luôn rộn ràng, khác hẳn vẻ yên ắng thường ngày. Tiếng máy chạy đều đều xen lẫn tiếng cười nói của các bạn trẻ khiến không gian như ấm lên. Ở đó, Tết không đến từ những chuyến xe về quê hay phố phường đông đúc, mà đến từ mùi lá dong, nếp mới và nhịp làm việc không ngơi tay.
Nhiều sinh viên cho biết, ban đầu họ đến xưởng chỉ với suy nghĩ đơn giản là kiếm thêm thu nhập dịp cuối năm. Nhưng càng làm, họ càng cảm nhận rõ hơn giá trị của công việc mình đang gắn bó.
Những chiếc bánh chưng vuông vức được các bạn trẻ gói cẩn thận.
Từ việc xếp lá sao cho ngay ngắn, vô nếp vừa tay đến buộc lạt cho bánh vuông vức, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn – điều không dễ với những người trẻ quen nhịp sống nhanh.
Giữa nhịp sống hiện đại, khi nhiều giá trị truyền thống dần bị lãng quên, những ngày làm thêm gói bánh chưng trở thành ký ức đặc biệt với không ít sinh viên.
Đó không chỉ là câu chuyện mưu sinh ngày cận Tết, mà còn là hành trình để người trẻ chạm vào văn hóa Tết theo cách gần gũi nhất bằng chính đôi tay lao động của mình.