07:36 13/02/2026
Chân dung
“Thời tiết ở Ukraine thực sự rất lạnh. Mùa đông năm nay có nền nhiệt rất thấp và đây là lần đầu tiên tôi thấy hiện tượng này sau nhiều năm”, Nefor, trung sĩ trưởng tại đại đội bộ binh thuộc Quân đoàn 3 của Ukraine cho biết.
Binh sỹ Ukraine tập trận. Ảnh: AP
Tuần trước, một đợt rét đậm bao trùm phần lớn lãnh thổ Ukraine, kéo theo nhiệt độ xuống mức cực thấp. Tại khu vực đông bắc Kharkov – nơi đơn vị của Nefor đang tham chiến – nhiệt độ ban đêm có lúc giảm xuống -20°C.
Nefor cùng một chỉ huy khác của Ukraine, phụ trách một đại đội máy bay không người lái ở tiền tuyến cho biết, binh sỹ nước này gặp nhiều thách thức lớn trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Giao tranh trên chiến hào - hình thức tác chiến từng bị xem là lỗi thời trong nhiều thập kỷ - đang thu hút sự quan tâm trở lại của các lực lượng quân sự, đặc biệt ở châu Âu.
Giữ ấm mà không để lộ vị trí
Nefor chịu trách nhiệm tổ chức luân phiên lực lượng bộ binh ra các vị trí tiền tuyến. Chỉ huy này cho biết, một trong những vật dụng thiết yếu đối với mỗi binh sĩ khi chốt giữ vị trí là túi sưởi dùng hóa chất có thể giấu dưới quân phục.
“Bạn đặt túi sưởi sát cơ thể, máu sẽ lưu thông dễ dàng hơn. Cách này khá hiệu quả. Khi cần nghỉ ngơi, binh sỹ chỉ cần một túi sưởi và túi ngủ là họ có thể vượt qua”.
Trong điều kiện nhiệt độ xuống sâu như vậy, tình trạng tê cóng có thể xảy ra chỉ sau khoảng 30 phút. Vì thế, các binh sĩ phải liên tục sử dụng túi sưởi. Mỗi túi có tác dụng từ sáu đến tám giờ, đồng nghĩa mỗi người cần tối thiểu ba túi mỗi ngày.
Đơn vị của Nefor từng thử nghiệm các loại túi sưởi chạy bằng điện, song phương án này tiềm ẩn rủi ro. Nhiệt lượng tỏa ra lớn có thể khiến binh sĩ dễ bị đối phương phát hiện thông qua thiết bị quang học nhiệt, đặc biệt khi môi trường xung quanh lạnh giá.
Ngược lại, túi sưởi hóa chất phát ra tín hiệu nhiệt rất nhỏ, khó bị máy bay không người lái trang bị cảm biến nhiệt phát hiện.
“Ngay cả khi đối phương gắn thiết bị ảnh nhiệt trên vũ khí thì cũng khó phát hiện vì loại túi sưởi này ít để lại dấu vết”, Nefor cho biết.
Trung úy cấp cao Serhii Andrieiev – phó chỉ huy đại đội máy bay không người lái “Kraken” thuộc Quân đoàn 3 của Ukraine nói rằng các nhân viên vận hành UAV phải đặc biệt quan tâm đến việc ngụy trang vị trí đóng quân trong mùa đông.
Khi thời tiết lạnh giá, tán lá rừng thưa dần, khiến khả năng che chắn tự nhiên suy giảm. Dấu hiệu nhiệt từ động cơ máy bay không người lái cũng dễ bị phát hiện hơn. Theo Andrieiev, binh sỹ sẽ đỡ vất vả hơn khi họ đóng quân trong các tòa nhà kiên cố dọc theo tiền tuyến Kharkov. “Trong phần lớn trường hợp, đó chỉ là một hầm trú ẩn lớn trong các công trình bị phá hủy”, ông nói.
Áp lực năng lượng và bài toán hậu cần
Các thiết bị như máy sưởi điện tiêu thụ lượng điện đáng kể và đòi hỏi nguồn cấp ổn định ngay tại chiến hào. Nhưng điều này không dễ đáp ứng ở tiền tuyến.
Nefor cho biết đơn vị của anh hiện triển khai khoảng 20 bộ pin dự phòng EcoFlow, song vẫn không đủ để trang bị cho tất cả các vị trí. Ngoài sưởi ấm, nguồn điện còn được dùng để vận hành màn hình quan sát và bộ đàm liên lạc. Phần lớn binh sĩ phải tự trang bị sạc dự phòng cá nhân để duy trì hoạt động cho các thiết bị điện tử. “Đó là những loại sạc mua ở cửa hàng, có cổng Type-C hoặc USB”, Nefor nói.
Theo Nefor, cái lạnh trở nên đặc biệt nguy hiểm khi nhiệt độ dao động quanh mức đóng băng. Quần áo, nhất là trong môi trường ẩm ướt, có thể thấm nước rồi đóng băng trở lại, làm gia tăng nguy cơ hạ thân nhiệt.
“Nếu không khô ráo, bạn sẽ chết. Chúng tôi vẫn nói với nhau như vậy”. Vào mùa đông, quần áo đã ướt gần như không thể tự khô vì vậy các binh sỹ cần phải được cấp phát quân phục mới.
Gần đây, các phương tiện mặt đất không người lái trở thành trợ thủ quan trọng của đơn vị Nefor. Chúng giúp vận chuyển đạn dược, quần áo, lương thực, nước uống và các vật tư giữ ấm đủ dùng trong nhiều tuần tới các chiến hào, giảm bớt rủi ro cho binh sĩ.
Không chỉ con người, vũ khí và đạn dược cũng có nguy cơ bị ngấm nước và đóng băng. Lo ngại súng bị kẹt do giá lạnh, binh sĩ trong đơn vị đã pha một hỗn hợp bôi trơn cho súng trường, chủ yếu từ dầu nhớt xe và đôi khi thêm một lượng nhỏ chất chống đông. “Chúng tôi phải bắn một hoặc hai phát để làm ấm nòng súng trước, rồi mới bôi hỗn hợp đó”, Nefor giải thích.
Gánh nặng tinh thần giữa mùa đông
Cả hai chỉ huy đều cho rằng mùa đông khắc nghiệt càng làm gia tăng áp lực tâm lý đối với binh sĩ Ukraine, trong bối cảnh họ thường xuyên thiếu quân tiếp viện khi giao tranh leo thang.
Đơn vị của Nefor triển khai các tổ nhỏ từ hai đến ba người, tối đa bốn người, tại mỗi vị trí nhằm hạn chế nguy cơ bị máy bay không người lái Nga phát hiện. Các binh sĩ thay phiên nhau trực gác trong vài giờ, luân chuyển giữa vị trí quan sát (thường lạnh hơn) và khu vực nghỉ ngơi ấm áp hơn.
Trong khi đó, theo trung úy cấp cao Serhii Andrieiev, nếu có thêm binh sỹ điều khiển máy bay không người lái, ông có thể xoay vòng lực lượng rời tiền tuyến sau bốn hoặc năm ngày. Thực tế, các đội của ông phải bám trụ trong rừng từ hai đến ba tuần liên tiếp.
“Chúng tôi đang dần kiệt sức khi phải ở ngoài trời đóng băng lâu như vậy, ngay cả khi có máy sưởi bên cạnh”, Andrieiev nói.
Ông cho biết binh sĩ cần thêm nhiên liệu và quần áo để thực hiện nhiệm vụ. Ngay cả việc sử dụng nhà vệ sinh tạm bợ trong chiến hào cũng trở thành áp lực lớn, khi người lính phải đối mặt với nguy cơ bị máy bay không người lái tấn công trong lúc mặc nhiều lớp quần áo, áo giáp và mang theo đầy đủ trang bị.
Trong khi đó, các đợt tấn công của Nga vẫn diễn ra thường xuyên và dữ dội bất chấp thời tiết giá lạnh. “Thời tiết không khiến họ chùn bước. Họ tấn công liên tục giữa các cánh đồng đóng băng”, Andrieiev nói.