07:04 01/06/2026
Sao thế giới
Báo cáo do WMO phối hợp với Cơ quan Khí tượng Vương quốc Anh công bố tuần này, cho thấy có tới 75% khả năng nhiệt độ trung bình toàn cầu trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ vượt mức tăng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
Đây là mức giới hạn được các quốc gia thống nhất trong Thỏa thuận Paris năm 2015 nhằm hạn chế những hậu quả thảm khốc của biến đổi khí hậu.
Người đàn ông giải nhiệt dưới nắng nóng gay gắt ở Ấn Độ. (Ảnh: Euronews)
Cũng theo WMO, xác suất ít nhất một năm trong 5 năm tới vượt ngưỡng 1,5°C lên tới 91%. Đồng thời, có 86% khả năng thế giới ghi nhận một năm nóng hơn cả năm 2024 - năm hiện giữ kỷ lục nhiệt độ cao nhất từng được đo đạc.
Melissa Seabrook, nhà khoa học khí hậu thuộc Cơ quan Khí tượng Anh và đồng tác giả báo cáo, cho rằng việc vượt ngưỡng 1,5°C không đồng nghĩa với một thảm họa xảy ra ngay lập tức. Tuy nhiên, mỗi mức tăng thêm 0,1°C đều khiến các tác động của biến đổi khí hậu trở nên nghiêm trọng hơn.
Các nghiên cứu của Liên Hợp Quốc trước đây cho thấy việc vượt ngưỡng 1,5°C sẽ làm gia tăng nguy cơ tử vong do nắng nóng, thiên tai, mất đa dạng sinh học và suy thoái hệ sinh thái.
Friederike Otto, chuyên gia khí hậu tại Đại học Hoàng gia London, nhận định một năm hoặc nhiều năm liên tiếp vượt ngưỡng này có thể kéo theo hàng loạt hiện tượng thời tiết cực đoan chưa từng được ghi nhận trước đây.
"Các thành phố hiện nay vẫn chưa được chuẩn bị đầy đủ cho những kịch bản đó", bà nói.
Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh nhiều khu vực tại châu Âu đang trải qua các đợt nắng nóng bất thường.
Trong tuần qua, Pháp và Anh đều ghi nhận ngày nóng nhất từng có trong tháng 5. Ngay cả thủ Oslo của Na Uy vốn có khí hậu ôn hòa, cũng ghi nhận nền nhiệt cao hơn đáng kể so với mức trung bình nhiều năm.
"Nhiệt độ ở mức này từng được xem là hiếm gặp ngay cả trong cao điểm mùa hè. Việc Anh ghi nhận mức 35°C ngay từ mùa xuân là điều đáng kinh ngạc", bà Otto cho biết.
Tác động kết hợp của El Niño
Theo WMO, một đợt El Niño mạnh có khả năng hình thành trong thời gian tới và kéo dài đến năm 2028.
El Niño là hiện tượng nước biển ấm lên bất thường tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, có thể làm thay đổi thời tiết trên phạm vi toàn cầu và đẩy nhiệt độ trung bình thế giới tăng cao.
Chuyên gia Seabrook nhận định năm 2027 có khả năng vượt qua kỷ lục nhiệt độ được thiết lập vào năm 2024 do tác động kết hợp giữa El Niño và xu hướng nóng lên toàn cầu.
Tiến sĩ Theodore Keeping tại Đại học Hoàng gia London cảnh báo El Niño mạnh cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ cháy rừng tại nhiều khu vực trên thế giới.
Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh El Niño chỉ là hiện tượng tự nhiên mang tính chu kỳ. Theo nhiều nghiên cứu, một đợt El Niño điển hình chỉ làm nhiệt độ toàn cầu tăng thêm khoảng 0,1 - 0,2°C.
Trong khi đó, hoạt động của con người, đặc biệt là việc đốt nhiên liệu hóa thạch, đã khiến nhiệt độ bề mặt Trái Đất tăng khoảng 1,3 - 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp.
"El Niño rồi sẽ kết thúc, nhưng biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục trầm trọng hơn nếu chúng ta không ngừng sử dụng nhiên liệu hóa thạch", chuyên gia Otto nhận định.
Bắc Cực nóng lên nhanh hơn
Báo cáo cũng cho thấy Bắc Cực tiếp tục là một trong những khu vực chịu tác động mạnh nhất của biến đổi khí hậu.
Băng ở Bắc Cực tiếp tục tan chảy do biến đổi khí hậu. (Ảnh: EPFL)
Dựa trên khoảng 200 mô phỏng từ 13 mô hình khí hậu khác nhau, WMO dự báo tốc độ nóng lên tại Bắc Cực đang nhanh gấp 3,5 lần mức trung bình toàn cầu. Nguyên nhân chủ yếu là diện tích băng và tuyết phản xạ bức xạ Mặt Trời ngày càng thu hẹp.
Theo WMO, nhiệt độ mùa đông tại Bắc Cực trong giai đoạn 2026 - 2030 có thể cao hơn khoảng 2,8°C so với mức trung bình giai đoạn 1991 - 2020. Băng biển Bắc Cực cũng được dự báo tiếp tục suy giảm trong các tháng mùa hè.
Amazon nguy cơ hạn hán và cháy rừng
Báo cáo của WMO đặc biệt cảnh báo điều lưu vực Amazon có thể nóng hơn và khô hạn bất thường trong những năm tới, làm gia tăng nguy cơ cháy rừng.
Theo các nhà khoa học, điều này không chỉ đe dọa nguồn nước và sinh kế của người dân địa phương mà còn ảnh hưởng đến vai trò hấp thụ khí CO₂ của rừng Amazon - một trong những bể chứa carbon lớn nhất thế giới.
Nếu tình trạng khô hạn và cháy rừng tiếp diễn, Amazon có thể dần chuyển từ khu vực hấp thụ carbon sang nguồn phát thải carbon, làm trầm trọng thêm quá trình nóng lên toàn cầu.
Trong khi đó, khu vực Sahel ở châu Phi, vốn thường xuyên đối mặt với hạn hán, được dự báo sẽ có lượng mưa cao hơn bình thường trong những năm tới, kéo theo nguy cơ lũ lụt gia tăng.