Nằm trong con hẻm nhỏ tại phường Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh - xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình là đơn vị được đặt hàng chế tác hàng trăm sản phẩm từ than đá để tặng các đại biểu tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII, từ ngày 11 đến 13/4.
Từ những khối than đá lâu năm, rắn chắc, thuần chất, không lẫn tạp chất, thường chỉ khai thác ở các tầng sâu của các mỏ như: Đèo Nai, Cao Sơn, qua đôi bàn tay tài hoa của người thợ, dần trở thành những sản phẩm mỹ nghệ tinh xảo như thuyền buồm, micro…
Từ hơn 2 tháng nay, xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình luôn tất bật ngày đêm với tiếng máy cắt, máy mài để kịp cho ra những sản phẩm làm quà tặng đại biểu tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII sẽ diễn ra tại Quảng Ninh.
Nghệ nhân Nguyễn Thị Thanh Bình, chủ xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình cho biết gia đình có truyền thống 4 đời gắn bó với nghề mỹ nghệ than đá. Nhiều sản phẩm của gia đình vinh dự được lựa chọn làm quà tặng, trưng bày tại các sự kiện lớn trong và ngoài nước.
Mỗi sản phẩm phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ, đòi hỏi độ chính xác cao. Dù có sự hỗ trợ của một số dụng cụ cắt đơn giản, toàn bộ quá trình điêu khắc chủ yếu vẫn được thực hiện thủ công. Chính sự khéo léo và sáng tạo của những người thợ Vùng mỏ đã “thổi hồn” vào than đá, nâng tầm giá trị của nguyên liệu thô thành những tác phẩm nghệ thuật độc đáo.
Khi nhận được đơn đặt hàng chế tác quà lưu niệm cho các đại biểu tham dự Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - Quảng Ninh năm 2026, gia đình cảm thấy tự hào và xem đây là động lực lớn để nỗ lực hết mình. Hơn 2 tháng nay, gia đình bà Bình phải huy động 5 người làm việc liên tục, gần như “ăn, ngủ cùng than đá” để có thể kịp tiến độ.
Tại Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII - Quảng Ninh năm 2026, Ban Tổ chức lựa chọn hai mẫu quà tặng chính là tượng thuyền buồm và tượng micro. Tổng cộng 650 sản phẩm với gần 5.000 chi tiết đều được chế tác từ than đá - loại khoáng sản đặc trưng của Quảng Ninh.
Hình ảnh thuyền buồm không chỉ quen thuộc trong văn hóa Vùng mỏ, mang ý nghĩa “thuận buồm xuôi gió”, mà còn thể hiện tinh thần vươn lên, khát vọng phát triển và mong muốn vươn xa.
Trong khi đó, biểu tượng micro gợi nhắc đến đặc trưng nghề nghiệp của những người làm phát thanh.
Nguyễn Phạm Trung Thanh (27 tuổi, con rể bà Bình) có hơn 5 năm theo nghề của gia đình. Theo anh Thanh, khó khăn nhất là khâu khắc tạc các chi tiết nhỏ và tạo hình các đường cong mềm mại, tinh tế. Mỗi công đoạn đều phải sử dụng các loại dao khắc chuyên biệt. Việc lựa chọn than chất lượng cao kết hợp với tay nghề vững vàng giúp người thợ vừa tránh được tình trạng nứt vỡ, vừa tạo nên độ bền chắc và vẻ óng ánh đặc trưng cho sản phẩm.
Ông Nguyễn Tiến Quyết, nghệ nhân xưởng Mỹ nghệ than đá Quyết Bình cho biết do toàn bộ quy trình đều làm thủ công, mỗi sản phẩm đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ cao độ, nên đều mang dấu ấn và “hồn cốt” riêng. Đặc biệt, chi tiết chữ VOV trên thân thuyền yêu cầu độ chính xác cao hơn.
Những món quà lưu niệm làm từ than đá độc đáo, tinh xảo và giàu ý nghĩa không chỉ góp phần lưu giữ dấu ấn đẹp của Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII tại Quảng Ninh, mà còn là sự kết tinh của tay nghề thủ công, sự sáng tạo và niềm tự hào với nghề truyền thống của các nghệ nhân Vùng mỏ.
Ngoài chế tác sản phẩm phục vụ Liên hoan Phát thanh toàn quốc, cơ sở còn chế tác nhiều sản phẩm độc đáo từ than đá.